Δευτέρα 01.06.2020 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Μια συνέντευξη του χθες… ως αποχαιρετισμός στον Θάνο σήμερα

30.12.2019

Με τον Θάνο Μικρούτσικο βρεθήκαμε παρέα δυο – τρεις φορές και κατά καιρούς κάναμε πάνω από τέσσερις συνεντεύξεις. Η μια για την εφημερίδα και οι άλλες ραδιοφωνικές… Πότε δεν έλεγε όχι, μάλιστα κάποιες από αυτές έγιναν σε άσχετο χρόνο, που δεν είχαν να κάνουν με τις συναυλίες που θα έδινε στην περιοχή, έτσι ώστε να ισχυριστεί κάποιος πως έβγαινε για να τις προβάλει.

Η τελευταία πριν 5 χρόνια, βρισκόταν μάλιστα στην Κρήτη όταν μίλησα μαζί του στο κινητό στο εξοχικό του σπίτι στα Καπετανιανά Ηρακλείου, που περνούσε κάμποσο καιρό και μάλιστα πριν ο καρκίνος χτυπήσει την πόρτα του ασχολούνταν αρκετά με αυτό.

«Αν δεν πιάνει το κινητό θα πάρεις στο σταθερό και θα πεις στη Μαρία πως έχουμε συνεννοηθεί, θα είμαι κάτω και θα γράφω, μη νομίσεις πως δεν θέλω να βγω, ξέρεις πως απολαμβάνω τις κουβέντες μαζί σου»… Αλήθεια τι μπορείς να πεις όταν σου λέει κάτι τέτοιο ο Θάνος Μικρούτσικος… Από αυτές τις συνεντεύξεις διασώθηκε μόνο αυτή στον «Ενεργό Πολίτη» 30-7-2012, από την οποία μεταφέρω κάποια αποσπάσματα εν είδει αποχαιρετισμού… Αντίο Θάνο

 Συνέντευξη στον Χρήστο Κοντό

 Επιμένετε ακόμη συναυλιακά, από τους ελάχιστους του δικού σας βεληνεκούς, που προτιμούν τις συναυλίες, γιατί;

Το μόνο που με κινητοποιεί σε αυτή τη βάρβαρη εποχή που ζούμε είναι η επαφή μου με τον κόσμο και κυρίως με τους νέους ανθρώπους, που αποτελούν και το μέλλον αυτού του τόπου παρότι υφίστανται αυτή την τρομερή πίεση. Αυτό το κάνω και για να παίρνω θάρρος και κουράγιο εγώ αλλά και επειδή ο ρόλος της τέχνης σε τέτοιες μαύρες μέρες είναι να εμψυχώνει τον κόσμο. Ανεξαρτήτως των πολύ μεγάλων δυσκολιών, γιατί βοήθεια δεν υπάρχει από πουθενά, σε καμιά μορφή τέχνης, το κάνουμε, επιμένουμε, γιατί πέραν του ότι είναι ο τρόπος ζωής μου, είναι και καθήκον μου και χρέος μου.

Συναυλίες για την γενιά του Πολυτεχνείου, συναυλίες για τους σημερινούς νέους, υπάρχουν κοινά στοιχεία;

Πάντοτε υπάρχουν κάποια στοιχεία κοινά και υπάρχουν βεβαίως και μεγάλες διαφορές. Ετσι όπως αλλάζει ο κόσμος και αλλάζει με μεγάλες ταχύτητες, μπορείς να διακρίνεις κοινά στοιχεία, μπορείς να διακρίνεις σε νέους σημερινούς όπως και στους νέους της εποχής του Πολυτεχνείου, τη δίψα για τη γνώση, τη μάθηση, τη διεκδίκηση αλλά ταυτόχρονα κακά τα ψέματα υπάρχουν και αλλαγές. Άλλος ο κόσμος τη δεκαετία του ’70 και εντελώς διαφορετικό τη δεκαετία του 2010 και εκτός κρίσης αυτό αν το συζητούσαμε.

Θα έλεγα όπως ο δολοφόνος γυρνά στον τόπο του εγκλήματος… έτσι κι εσείς επιστρέφετε σε έτσι κι αλλιώς διαχρονικά έργα σας, βλέποντάς τα από μια άλλη οπτική γωνία. Τελικά η μουσική κάνει κύκλους;

Κοιτάχτε, η παρατήρηση είναι πολύ σωστή, γιατί ο κάθε καλλιτέχνης έχει εμμονές. Βεβαίως ξαναγυρίζεις σε παλαιότερα πράγματα ξανακοιτώντας τα, αρκεί βέβαια αυτά τα παλιότερα πράγματα να έχουν μια ανθεκτικότητα, δηλαδή αν δεν είναι ανθεκτικά, αν έχουν εκφράσει μια εποχή και αυτή έχει περάσει χωρίς να μπορεί να εκφράσουν κάτι καινούργιο, όσο και να τα καλλωπίσεις, δεν πρόκειται να εκφράσουν κάτι καινούργιο. Τραγούδια που έγραψα τη δεκαετία του ’70, όχι μόνο γιατί ο στίχος ήταν δυνατός γιατί ήταν του Μπρέχτ, του Χικμέτ, του Ρίτσου, αλλά και διότι ο τρόπος που έγραφα και γράφω μουσική είναι να κοιτάω προς τα μπρος, σεβόμενος πάντα το πίσω. Ένας από τους λόγους λοιπόν που τα τραγούδια ακούγονται από τη νεότερη γενιά δεν είναι ο μόνο ο στίχος τους που ξαναγίνεται επίκαιρος λόγω της κατάστασης, αλλά και ο τρόπος που γράφτηκε τότε η μουσική.

Στα δύσκολα χρόνια τούτου του τόπου, έγιναν και τα μεγαλύτερα μουσικά και όχι μόνο αριστουργήματα. Τελικά η τέχνη πρέπει να βρεθεί με την πλάτη στον τοίχο, στο καναβάτσο, για να αναδειχθεί;

Θα συμφωνήσω και δεν θα συμφωνήσω, γιατί και σε άλλες περιόδους είχαμε μεγάλα έργα, αλλά πες μου εσύ σε αυτή τη χώρα στα τελευταία 100 χρόνια, ποια δεν ήταν δύσκολα; Όλα σχεδόν. Αν το δούμε θεωρητικά η τέχνη δεν χρειάζεται αν είναι στο καναβάτσο, γιατί ο καλλιτέχνης μαζεύει εμπειρίες, μαζεύει ερεθίσματα καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου του και αυτά μπορεί να βγούνε μια κάποια στιγμή.

Η συναυλία στην Καλαμπάκα την Τρίτη με τα «Υπόγεια Ρεύματα», χωρίζεται σε τρία μέρη, στο πρώτο είναι τραγούδια από τη συνεργασία μας που έχουν πολιτικό περιεχόμενο, το δεύτερο μέρος τραγούδια των Υπογείων Ρευμάτων που είναι πολύ αγαπητά στο νεανικό κοινό και το τρίτο μέρος είναι αφιερωμένο στον Καββαδία.

Λάτρης του Καββαδία καθώς και του Σταυρού του Νότου. Σκεπτόμενος τα όσα βιώνει ο Ελληνικός λαός στάθηκα στο στίχο: κι αφού κανένα δε μισώ στον κόσμο να σκοτώσω, φοβάμαι μη καμιά φορά το στρέψω στον εαυτό μου… Τελικά μήπως δεν μας φταίει κανείς παρά μονάχα του ότι είμαστε ιδανικοί… αυτόχειρες; Εξάλλου ιστορικά δεν είναι η πρώτη φορά.

Υπάρχει κάτι πραγματικό σε αυτό που λέει ο Καββαδίας, αλλά σε ατομική περίπτωση. Ως λαός δείξαμε μοναδικά χαρίσματα π.χ. η αντίσταση κατά των Γερμανών στην κατοχή ήταν ίσως από τις σημαντικότερες αντιστάσεις των λαών στην Ευρώπη. Δεν θα μπορούσα λοιπόν να το πω συνολικά, μπορεί κάποιοι άνθρωποι έχουν στιγμές αδυναμίας. Ως λαός όμως έχουμε δείξει χαρίσματα, απλώς η εποχή είναι δύσκολη και όπως έλεγα πριν 15 χρόνια, αρκετά με το εγώ πρέπει να βρεθούμε και να ξαναχτίσουμε το εμείς, επειδή έχουμε χάσει ο ένας τη διεύθυνση του άλλου καλό είναι να ξαναλλάξουμε διευθύνσεις και τηλέφωνα, γιατί μόνο αν ξαναβρεθούμε εμείς μπορούμε να αντιστρέψουμε μια κατάσταση που μας οδηγεί στο γκρεμό. Δυστυχώς επαληθεύθηκα, αλλά δεν είναι το θέμα ευθύνης του κόσμου, γιατί ο κόσμος δέχεται μια πίεση τεράστια, αλλά θα ξεκινήσω με την ευθύνη αυτών που κυβέρνησαν τα τελευταία 15 χρόνια.

Ο κόσμος πηδάει από τα μπαλκόνια, αυτοκτονεί στην Πλατεία Συντάγματος να στείλει το μήνυμα, όμως φαίνεται ο κόσμος της τέχνης να μην το λαμβάνει. Δεν είδα μια κίνηση όλων των αναγνωρισμένων ή αναγνωρίσιμων προσώπων, να κατέλθει σε μια πορεία, να κάνει μια συγκέντρωση, κάτι βρε αδερφέ, που θα λέει: Εδώ είμαστε, μαζί θα το περάσουμε…

Η απάντηση μου σε αυτό δεν μπορεί να είναι παρά ο καθένας αναλαμβάνει τις ευθύνες του. Εγώ σε ότι με αφορά από την ώρα που μπήκαμε στο ΔΝΤ και παρά τη σχέση μου και την φιλία μου με ορισμένους ανθρώπους του χώρου, βγήκα στα κεραμίδια. Η πρώτη μου συνέντευξη στο «Ποντίκι» τετρασέλιδη, έγινε όταν μπήκαμε στο ΔΝΤ. Από τότε έχω μετρήσει πάνω από 45 παρεμβάσεις στα κεντρικά ΜΜΕ, ακριβώς με συγκεκριμένες θέσεις, καταγγέλλοντας την κατάσταση και καταδείχνοντας τους κατά τη γνώμη μου ενόχους. Τώρα, πιστεύω πως και άλλοι το έκαναν αυτό. Τώρα, γιατί δεν υπήρξε μια κίνηση; Δεν ήμουνα κι εγώ υπερ μιας κίνησης, γιατί παραγίνανε κάποιες κινήσεις που δεν ήξεραν από ερχοντουσαν και που πήγαιναν. Από την ώρα που ο κόσμος ξεσηκώθηκε για ένα εξάμηνο η πλατεία Συντάγματος ήταν γεμάτη, ο ρόλος των καλλιτεχνών όπως το 1999 όπου όλοι ήταν στον καναπέ στο κρεβάτι και ξεσηκωθήκαμε 15 άνθρωποι. Τώρα αυτό που χρειαζότανε ήταν να πάει ο καθένας μας με αυτούς που ξεσηκώνονται. Κι εγώ πιστεύω πως έκανα το καθήκον μου και το κάνω με τις παρεμβάσεις μου.

 

Άλλος ο σοσιαλισμός του Ανδρέα

και άλλος του Σημίτη και του Γιώργου…

 

 

Διατελέσατε όμως υπουργός, έστω και στο μακρινό παρελθόν. Δεν φαινόταν που πάει τούτη η χώρα; Όλα είναι αποτέλεσμα της τελευταίας δεκαπενταετίας;

Κοίταξε να δεις, τα πράγματα δεν ήταν πάντα ίδια. Μπορεί να υπήρχαν κάποια ζητήματα στη δεκαετία του ’70 και του ’80 π.χ. το πελατειακό σύστημα το οποίο σήμερα δημιουργεί σήμερα τεράστια προβλήματα και ξεκίνησε από τότε, αλλά δεν ήταν το κύριο που επικρατούσε. Θα πω δυο τρία παραδείγματα. Το 1981 ανεβαίνει το ΠΑΣΟΚ με τον Ανδρέα, την εποχή εκείνη όμως εξέφραζε λαϊκές μάζες, λαϊκές τάξεις μικρομεσαίους, εξέφραζε όλους συνολικά που είχαν πολτοποιηθεί από το 1950 μέχρι το 1981 από αυτούς που μας κυβερνούσαν που ήταν δεξιά η παραλλαγές της δεξιάς. Μεταξύ του 1982 και του 1984 ο Ανδρέας Παπανδρέου με υπουργό τον Αρσένη, είχε δημιουργήσει τη μεγαλύτερη αναδιανομή πλούτου υπέρ των φτωχότερων, που είχε γίνει ποτέ από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους. Θυμάμαι το ’82 το κατώτερο μηνιάτικο στον ιδιωτικό και στο δημόσιο τομέα ήταν 9.500 δραχμές και το 84 ακούμπησε τις 40.000 δρχ. Και όταν κατηγορήθηκε ο Ανδρέας Παπανδρέου και μάλιστα τον είχα ρωτήσει προσωπικά, σας κατηγορούν πως με αυτή την αναδιανομή αυξήθηκε το χρέος, μου είπε: «Πρώτον, ακόμη και αν αυξανόταν το χρέος σε μεγάλο βαθμό εγώ ήμουν υποχρεωμένος να το κάνω διότι εγώ εξέφραζα αυτούς τους ανθρώπους και έπρεπε να ισορροπήσω την ελληνική κοινωνία και πάντως για να γνωρίζεις -μου λέει- το χρέος μας είναι 62% του ΑΕΠ», κάτι λιγότερο από αυτό που έχει η Γερμανία σήμερα. Το δεύτερο πράγμα είναι, το βιώσατε και εσείς στη Θεσσαλία, ο φόβος του χωροφύλακα, η περίφημη εθνικοφροσύνη που για να μπεις στο δημόσιο χρειαζόταν είσαι εθνικόφρων. Αυτό με την έλευση του ΠΑΣΟΚ έγινε παρελθόν. Το τρίτο πράγμα που ήθελα να πω, είναι η εξωτερική πολιτική με τους «6» η οποία ήταν, μέσα στο πλαίσιο του καπιταλισμού, αρκετά ανεξάρτητη πολιτική. Αυτά τα τρία πράγματα δεν μπορούν να περάσουν στο ντούκου. Βεβαίως και τότε υπήρχε το πελατειακό σύστημα όπως και πολλά προβλήματα, αλλά δεν μπορούμε να τα ισοπεδώσουμε όλα. Εχω την αίσθηση, ότι μετά το 2010 οι πραγματικοί ένοχοι που μας έφεραν εδώ, μαζί με τους μεγαλοδημοσιογράφους των καναλιών στην Αθήνα, είναι αυτοί που υποστηρίζουν πως από τη μεταπολίτευση και πέρα τα πράγματα είναι ισοπεδωμένα. Αυτό το κάνουν γιατί οι ένοχοι νομίζουν πως θα γίνουν λιγότεροι ένοχοι αν ενοχοποιήσουν τους πάντες. Δεν ήταν όμως έτσι. Παραδέχομαι πως τη δεκαετία του 80 και μέχρι τα μέσα του ’90, υπήρχαν προβλήματα που προβλήματα που αργότερα διογκώθηκαν, αλλά αν κάνουμε επιστημονική ανάλυση θα δούμε πολύ προσεχτικά, ότι είναι άλλη εκείνη η περίοδος, άλλα πράγματα εξέφραζε τότε ο σοσιαλισμός και άλλα επί Σημίτη από το ’96 και μετά.