Τετάρτη 19.06.2019 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Εκδρομή του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. στην Ερέτρια και την Χαλκίδα, στην πόλη των «τρελών» νερών

13.06.2019 /

Την Κυριακή 9 Ιουνίου, μέλη και φίλοι του Φιλολογικού Ιστορικού Λογοτεχνικού
Συνδέσμου ( Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων πραγματοποίησαν μια ακόμα εκδρομή σε όμορφους
τόπους με πλούσια ενδιαφέροντα, ταξιδεύοντας αυτή την φορά στην Ερέτρια και την
Χαλκίδα. Με σύμμαχο μια λαμπρή καλοκαιρινή μέρα, άριστη παρέα με ομαδικό πνεύμα, ένα
καλά μελετημένο πρόγραμμα, η εκδρομή αυτή στην Εύβοια έδωσε «χρώμα» στην
καθημερινότητά μας. Πριν φτάσουμε εκεί έγινε μια στάση για καφέ στα Καμένα Βούρλα,
δίπλα στην λαμπυρίζουσα θάλασσα.
Κατά την διαδρομή οι εκδρομείς ενημερώνονταν για την γεωγραφία, την ιστορία, τα
μνημεία και τα αξιοθέατα του κάθε τόπου, ώστε να γνωρίζουν όσα θα έβλεπαν στην
συνέχεια. Η πρώτη ενημέρωση αφορούσε το « Κάστρο του Γλα», κοντά στον Ορχομενό,
περνώντας από την περιοχή του Κάστρου Βοιωτίας. Η ακρόπολη του Γλα είναι η μεγαλύτερη
σε έκταση οχυρωμένη μυκηναϊκή ακρόπολη της Ελλάδας και καλύπτει επιφάνεια 200
στρεμμάτων. Οι επόμενες πληροφορίες αφορούσαν την Ανθηδόνα, μια ομηρική παραλιακή
βοιωτική πόλη με εξαιρετικό λιμάνι και σπουδαία ναυπηγεία.
Το πέρασμα του Ευβοϊκού και η άφιξη την Εύβοια έγινε μέσω της Νέας καλωδιωτής
Γέφυρας της Χαλκίδας, μια γέφυρα που δόθηκε στην κυκλοφορία το 1993 και παρουσίασε
παγκόσμιο ενδιαφέρον, αφού το πάχος του οδοστρώματός της είναι 45 εκ., το λεπτότερο
στον κόσμο!
Πρώτος σταθμός του προορισμού μας η Ερέτρια, η «κωπηλάτις πόλις» των αρχαίων (από
το ρ. ερέττω = κωπηλατώ) – σπουδαία ναυτική δύναμη της Ελλάδας ήδη από τον 8ο αι. π.Χ.,
με πολλές αποικίες στις ακτές του Αιγαίου, στα νησιά και στην Μεγάλη Ελλάδα. Η Ερέτρια
είναι ένα υπαίθριο μουσείο και διαθέτει οργανωμένους αρχαιολογικούς χώρους. Ερείπια της
αρχαίας πόλης σώζονται διάσπαρτα από την παράκτια ζώνη έως και τον λόφο στα βόρεια.
Ασφαλώς και την προσοχή μας απέσπασε ο αρχαιολογικός αυτός χώρος. Επισκεφθήκαμε το
Αρχαιολογικό Μουσείο, τον ναό της Ίσιδας, τον ναό του Δαφνηφόρου Απόλλωνα, το Αρχαίο
Θέατρο και την Οικία με τα Ψηφιδωτά (η σχετική επιγραφή τα αναφέρει ανελληνίστως
“Μωσαϊκά”!).
Το σπουδαιότερο έκθεμα του Αρχαιολογικού Μουσείου είναι το σύμπλεγμα της αρπαγής
της αμαζόνας Αντιόπης από τον Θησέα – από το αέτωμα του ναού του Δαφνηφόρου
Απόλλωνα, ο οποίος είναι από τα σημαντικότερα μνημεία της αρχαίας Ερέτριας. Σήμερα
είναι ορατά τα λείψανα του περίπτερου δωρικού ναού του τέλους του 6ου αι.
Το εντυπωσιακότερο όμως μνημείο είναι το Αρχαίο Θέατρο, η αρχική κατασκευή του
οποίου ανάγεται στον 5ο αι., ενώ ο 4ος αι. θεωρείται περίοδος ακμής του. Υπήρχε θολωτή
υπόγεια στοά –δίοδος που οδηγούσε από την σκηνή στο κέντρο της ορχήστρας σε μία οπή
και πιθανότατα ήταν η «χαρώνεια κλίμακα» που εξυπηρετούσε την εμφάνιση στην ορχήστρα
των θεών του Κάτω Κόσμου και των νεκρών ή την εμφάνιση του «από μηχανής θεού». Η
χωρητικότητα του υπολογίζεται σε 6.300 θεατές.
Η Οικία των Ψηφιδωτών είναι περίλαμπρη οικία του 370 π.Χ. και αποτελεί χαρακτηριστικό
δείγμα της οικιακής αρχιτεκτονικής. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το ψηφιδωτό δάπεδό της.
Εννοείται, βέβαια, ότι «τιμήσαμε» τον παραλιακό πεζόδρομο της Ερέτριας με τους
φοίνικες και τους ευκάλυπτους, τα καφέ και τα εστιατόρια που όλα τα αγκαλιάζει μια όμορφη
ακρογιαλιά. Απολαύσαμε καφέ και παγωτό με το Πεζονήσι στο βάθος για φόντο.
Μεσημέρι πια φτάσαμε στην Χαλκίδα. Μια πόλη μισή ηπειρωτική και μισή νησιωτική
αφού το ένα της πόδι πατάει στην Στερεά Ελλάδα και το άλλο στο νησί της Εύβοιας. Πήρε το
όνομά της ή από την παρουσία των κοιτασμάτων χαλκού στην ευρύτερη περιοχή ή από την
παρουσία εργαστηρίων επεξεργασίας χαλκού ή από την λέξη χάλκη ή κάλχη που σημαίνει
πορφυρούχο κοχύλι, από το οποίο οι Φοίνικες προμηθεύονταν την πορφύρα.
Πρώτη στάση στο «Κάστρο του Καράμπαπα». Κτισμένο σε λόφο των βοιωτικών ακτών,
κτίστηκε το 1684 και είναι τουρκικό οχυρωματικό έργο για την προστασία της πόλης της
Χαλκίδας από τους Ενετούς και τον έλεγχο του στενού του Ευρίπου. Οι Τούρκοι
κατόρθωσαν να διατηρήσουν τον έλεγχο του κάστρου έως την απελευθέρωση της Ελλάδας.
Δυστυχώς, το άλλο, το θρυλικό βενετσιάνικο Κάστρο που περιτριγύριζε και προφύλασσε

την πόλη της Χαλκίδας από την πλευρά της νήσου Εύβοιας, το 1890 καταστράφηκε από τις
αρχές για να κατασκευαστεί η γέφυρα του Ευρίπου και η προκυμαία.
Η Χαλκίδα αναπνέει στην πεζοδρομημένη παραλία της και αντικατοπτρίζεται
φιλάρεσκα στον πορθμό του Ευρίπου. Σε αυτόν τον ζωντανό παραλιακό δρόμο περπατήσαμε
και εμείς στον ελεύθερο χρόνο μας. Θαυμάσαμε τα τρία πανέμορφα ανακαινισμένα
νεοκλασικά της (τα μόνα που έχουν απομείνει από τα υπέροχα κτίρια που στόλιζαν πριν από
50 χρόνια την παραλία της Χαλκίδας και που λίγο η άγνοια, λίγο το συμφέρον τα γκρέμισαν).
Πρώτα το Δημαρχείο με τους χαρακτηριστικούς τρούλους, νεοκλασικό πανέμορφο κτίριο με
στοιχεία μπαρόκ. Στην άκρη της παραλίας, στο Κρηπίδωμα, βρίσκεται το Κόκκινο Σπίτι, το
σήμα κατατεθέν της Χαλκίδας. Πρόκειται για ένα αρχοντικό διώροφο οίκημα, κτισμένο το
1884 από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Φλεγκίς. Βρέχεται στις τρεις πλευρές του από
θάλασσα.Απέναντί του δεσπόζει το Σπίτι με τα Αγάλματα – πήρε το όνομά του από τα
τέσσερα πήλινα αγάλματα που κοσμούν την οροφή του. Κτίστηκε το 1891. Εδώ γεννήθηκε ο
συνθέτης Νίκος Σκαλκώτας. Και τα δύο αυτά αρχοντικά ανήκαν στην οικογένεια Μάλλιου
ενώ σήμερα ανήκουν στο Δήμο Χαλκίδας.
Εκτός, όμως, από την υπέροχη παραθαλάσσια όψη της, η Χαλκίδα κρύβει ομορφιές και
στο εσωτερικό της. Εκεί όπου εκτεινόταν αλλοτινά η καστροπολιτεία του Νεγροπόντε (η
ενετική ονομασία της Χαλκίδας, σημαίνει μαύρη γέφυρα, από την παλιά γέφυρα του Ευρίπου
που ήταν ξύλινη με μαύρα ξύλα), στην παλιότερη γειτονιά της Χαλκίδας στο Κάστρο,
βρίσκονται η πετρόκτιστη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, το επιβλητικό τζαμί του Εμίρ
Ζαδέ με την θολωτή σκεπή και η εβραϊκή Συναγωγή. Τα τρία σημαντικά αυτά μνημεία
δείχνουν ότι, παρά τις θρησκευτικές διαφορές, οι κάτοικοι της Χαλκίδας ζούσαν αρμονικά
και χωρίς διενέξεις και καθιστούν την Χαλκίδα την μοναδική πόλη στον κόσμο που οι τρεις
μεγάλες ζώσες θρησκείες (χριστιανισμός, ισλαμισμός, ιουδαϊσμός) συνυπήρχαν σε απόσταση
λίγων βημάτων.
Εξαιρετικά άλλα σημεία ενδιαφέροντος της πόλης μπορούμε να αναφέρουμε το
Αρχαιολογικό Μουσείο της Αρέθουσας, το Λαογραφικό Μουσείο, τις Καμάρες (το ρωμαϊκό
υδραγωγείο στην βόρεια έξοδο της Χαλκίδας).
Το πιο ζωντανό και κομβικό σημείο της πόλης της Χαλκίδας είναι αναμφισβήτητα η
συρταρωτή γέφυρα του Ευρίπου (η πρώτη διεθνώς στο είδος της). Το 1963 έγιναν τα
εγκαίνια της συρταρωτής μορφής της ενώ το 1996 ασφαλτοστρώθηκε το κατάστρωμά της.
Έτσι σήμερα συνεχίζει να ενώνει και ταυτόχρονα να χωρίζει τα δυο κομμάτια της πόλης.
Κάθε νύχτα, γύρω στις 12, ανοίγει για να περάσουν σκάφη που το ύψος τους είναι
απαγορευτικό.
Από την Γέφυρα του Ευρίπου μπορεί κανείς να παρατηρήσει το μοναδικό φαινόμενο
αλλαγής της κατεύθυνσης των υδάτων ανά έξι ώρες με οκτώ λεπτά στασιμότητας (παλίρροια
του Ευρίπου). Το φαινόμενο εξηγείται επιστημονικά και συνδέεται με την θέση του
φεγγαριού και την επίδρασή του στον υδάτινο όγκο. Όταν έχει νέα σελήνη ή πανσέληνο, τα
νερά … σεληνιάζονται και το ρεύμα γίνεται τόσο ακανόνιστο που μπορεί να αλλάξει φορά
ακόμη και 14 φορές μέσα στο ίδιο 24ωρο! Στις δύο ισημερίες του χρόνου, 21 Μαρτίου και 21
Σεπτεμβρίου, τα νερά μένουν ακίνητα!
Γι’ αυτό και οι «εύριποι» ή «τρελονερίτες», οι βέροι Χαλκιδαίοι δηλαδή, αλλάζουν
γνώμη συνεχώς. Τα «τρελά νερά» της Χαλκίδας, λένε, μεταφέρουν την «ενέργειά» τους σε
κατοίκους και επισκέπτες. Ο κόσμος ταλαντεύεται μαζί με την θάλασσα, την αναποφάσιστη,
ποια ρότα να ακολουθήσει!
Αφού τιμήσαμε τις ξακουστές ψαροταβέρνες της πόλης, αποχαιρετήσαμε την αγαπημένη
πόλη του Σκαρίμπα και αναχωρήσαμε με βελτιωμένη διάθεση, καθόλου … «τρελαμένοι»
αλλά με την βεβαιότητα πως χαρήκαμε μια όμορφη εκδρομή που θα μείνει στην μνήμη μας.
Καλό καλοκαίρι!