Πριν από λίγο καιρό είχα έναν διάλογο με έναν άνθρωπο που εκτιμώ ιδιαίτερα. Έναν άνθρωπο υψηλά ιστάμενο, με γνώση, εμπειρία και τη δική του διαδρομή στον χώρο που κινείται.
Κάποια στιγμή μου έθεσε ένα ερώτημα που, εκ πρώτης όψεως, ήταν απολύτως λογικό:
«Γιατί να ασχοληθείς με την πολιτική, αφού έχεις τόσα μέτωπα ανοιχτά και τόση δουλειά μπροστά σου για να ολοκληρώσεις;»
Η ερώτηση έμεινε μέσα μου.
Και η απάντησή μου ήταν περίπου αυτή:
Γιατί ακριβώς αυτά τα μέτωπα, αυτή η καθημερινότητα και αυτή η προσπάθεια με έφεραν πιο κοντά σε κάτι που δεν μπορώ πλέον να αγνοήσω.
Βλέπω καθημερινά πόσο βαθιά έχει επηρεάσει τον άνθρωπο η γενικότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση.
Δεν μιλάω μόνο για την ακρίβεια, τους μισθούς, την ανεργία ή τα χρέη. Μιλάω για κάτι βαθύτερο.
Για τον τρόπο με τον οποίο όλα αυτά αλλάζουν σιγά-σιγά την προσωπικότητά μας, τις σχέσεις μας, τις προτεραιότητές μας και τελικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή.
Ζούμε μέσα σε μια παρατεταμένη αβεβαιότητα.
Ο άνθρωπος δεν ξέρει εύκολα τι θα του ξημερώσει αύριο. Η οικογένεια δυσκολεύεται να σχεδιάσει. Ο εργαζόμενος πιέζεται. Ο επαγγελματίας παλεύει να κρατήσει όρθια την επιχείρησή του. Ο γονιός αγωνιά για το μέλλον των παιδιών του.
Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κοινωνία αλλάζει.
Η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική.
Είναι και κρίση αξιών, εμπιστοσύνης και ηθικής.
Η απομόνωση μεγαλώνει. Η φιλία δοκιμάζεται. Οι ανθρώπινες σχέσεις γίνονται πιο δύσκολες. Ο καθένας κλείνεται όλο και περισσότερο στον δικό του μικρό κόσμο, προσπαθώντας απλώς να επιβιώσει.
Το άτομο εγκλωβίζεται.
Η οικογένεια εγκλωβίζεται.
Και πολλές φορές ακόμη και η κοινωνία εγκλωβίζεται μέσα σε έναν ασφυκτικό κύκλο:
αβεβαιότητα → φόβος → πίεση → απομόνωση → σύγκρουση → απαξίωση → ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
Και κάποια στιγμή βλέπουμε τις συνέπειες.
Εργασιακή πίεση.
Ενδοοικογενειακές προστριβές.
Απομάκρυνση γονιών και παιδιών.
Κοινωνική απαξίωση.
Παιδική και νεανική παραβατικότητα.
Άνθρωποι που αισθάνονται μόνοι, ακόμη κι όταν βρίσκονται ανάμεσα σε πολλούς.
Και τότε αναρωτιέμαι:
Μπορούμε πραγματικά να λέμε ότι η πολιτική είναι κάτι που αφορά μόνο τους πολιτικούς;
Δεν είναι.
Η πολιτική είναι το σχολείο του παιδιού μας.
Είναι η εργασία του ανθρώπου.
Είναι το εισόδημα της οικογένειας.
Είναι η δυνατότητα ενός νέου να δημιουργήσει τη δική του ζωή.
Είναι η στήριξη του ηλικιωμένου.
Είναι η ασφάλεια στη γειτονιά.
Είναι το αν ένας άνθρωπος που δουλεύει από το πρωί μέχρι το βράδυ μπορεί να αισθάνεται ότι η προσπάθειά του έχει νόημα.
Και κυρίως είναι το αν μπορούμε να ξαναχτίσουμε εμπιστοσύνη μεταξύ μας.
Κι εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη απόσταση που αισθάνομαι ανάμεσα στην κοινωνία και σε ένα κομμάτι του σημερινού επαγγελματικού πολιτικού κόσμου.
Υπάρχουν πολιτικοί που, κατά τη δική μου αντίληψη, έχουν απομακρυνθεί τόσο πολύ από την καθημερινότητα, ώστε κινδυνεύουν να βλέπουν περισσότερο το δικό τους αφήγημα παρά την πραγματικότητα που υπάρχει έξω από αυτό.
Ένα αφήγημα που παρουσιάζει έργα, αριθμούς, εγκαίνια και επιτυχίες.
Σε κάθε ευκαιρία, κορδέλες κόβονται, εγκαίνια γίνονται, φωτογραφίες βγαίνουν, λόγοι εκφωνούνται και τα επιτεύγματα παρουσιάζονται ως απόδειξη μιας επιτυχημένης πορείας.
Και ασφαλώς, τα έργα πρέπει να γίνονται και να αναγνωρίζονται.
Όμως υπάρχει μια ερώτηση που δεν πρέπει να χάνεται:
Τι συμβαίνει πέρα από το έργο που εγκαινιάσαμε;
Τι συμβαίνει στον άνθρωπο που βρίσκεται λίγα μέτρα παρακάτω;
Τι γίνεται στην οικογένεια που δεν μπορεί να ανταποκριθεί;
Στον νέο που δεν βλέπει προοπτική;
Στον επαγγελματία που δουλεύει ασταμάτητα και παρ’ όλα αυτά αισθάνεται ότι μένει πίσω;
Στον ηλικιωμένο που αισθάνεται ξεχασμένος;
Στο παιδί που μεγαλώνει μέσα στην ένταση και την ανασφάλεια;
Γιατί υπάρχει μια μεγάλη εικόνα που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε μια κορδέλα εγκαινίων ή σε μια φωτογραφία.
Είναι ο μαρασμός του δάσους πίσω από τις ανθισμένες κερασιές στις όχθες του ποταμού Νερέτβα.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη παγίδα της πολιτικής:
να κοιτάζεις τόσο πολύ το δέντρο που φύτεψες, ώστε να μην αντιλαμβάνεσαι ότι το δάσος γύρω του χρειάζεται βοήθεια.
Δεν λέω ότι όλα είναι μαύρα.
Δεν λέω ότι τίποτα δεν έχει γίνει.
Και ασφαλώς δεν λέω ότι όλοι οι πολιτικοί είναι ίδιοι.
Λέω όμως ότι η πολιτική χρειάζεται ξανά επαφή με την πραγματική ζωή.
Χρειάζεται ανθρώπους που να μπορούν να κοιτάξουν πέρα από τους αριθμούς, πέρα από τα εγκαίνια και πέρα από το επικοινωνιακό αποτέλεσμα.
Να δουν τον άνθρωπο.
Να ακούσουν την οικογένεια.
Να μπουν στη θέση του εργαζόμενου.
Να καταλάβουν την αγωνία του μικρού επαγγελματία.
Να περπατήσουν στις γειτονιές χωρίς να χρειάζεται να υπάρχει κάμερα.
Γιατί η πολιτική, στο τέλος, δεν είναι οι καρέκλες.
Είναι οι άνθρωποι.
Και ίσως γι’ αυτό απάντησα εκείνη την ημέρα:
«Ναι, έχω ανοιχτά μέτωπα. Ναι, έχω πολλή δουλειά να τελειώσω. Αλλά ακριβώς επειδή ζω μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, δεν μπορώ να κάνω πως δεν τη βλέπω.»
Δεν ξέρω αν μπορώ να αλλάξω τον κόσμο.
Ξέρω όμως ότι δεν θέλω να κοιτάζω το δάσος να μαραίνεται και να αρκούμαι στο να φωτογραφίζομαι μπροστά στις ανθισμένες κερασιές.
