Blog   “ΙΔΕΟπολις”

                     Ηλία Γιαννακόπουλου

                              Φ ι λ ο λ ό γ ο υ

          Οι “-ισμοί” και η δικτατορία τους

     **Για τους αναλυτές των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ δεν έχασε ο ΤΡΑΜΠ, αλλά ο ΤΡΑΜΠ-ισμός.

          Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ κ. Ρούμπιο, μιλώντας στην Πνύκα, εξήρε τον πατριωτισμό των Σαλαμινομάχων, των Αθηναίωνκαι γενικότερα των αρχαίων Ελλήνων.

        Aφορμώμενος από την αγάπη των αρχαίων Ελλήνων προς την Πατρίδα τους, κήρυξε την ανάγκη να ξαναβρούμε όλοι μας το πάθος αυτό για την Πατρίδα μας.          

        Η υπόμνηση-προτροπή αυτή απευθύνεται κυρίως στους λαούς της Δύσης, που στο όνομα μιας ατελέσφορης διεθνούς συνεργασίας έχουν εδώ και χρόνια ενοχοποιήσει τον «Πατριωτισμό». Προς τον σκοπό αυτόν ο Αμερικανός υπουργός κήρυξε ως αναγκαιότητα την επιστροφή στον «Εθνικισμό», που τελευταία έχει παρεξηγηθεί ως έννοια και συμπεριφορά, όπως συγκεκριμένα δήλωσε.

          “Η λέξη «εθνικισμός» απέκτησε αρνητική χροιά. Έτσι, γκρεμίσαμε τα μνημεία μας και καταδικάσαμε την ίδια μας την ιστορία. Και σε πάρα πολλά μέρη, διδάξαμε στα παιδιά μας να ντρέπονται για τις χώρες που θα κληρονομούσαν…” (Ρούμπιο).

             Ο «Εθνικισμός» κατηγορήθηκε ότι συνέπραξε με ό,τι αρνητικό και επιθετικό κουβαλούν οι λαοί μέσα τους και, σε συνδυασμό με τις αρρωστημένες φιλοδοξίες κάποιων αφρόνων πολιτικών-ηγετών, είχε ως αποτέλεσμα να συρθεί η ανθρωπότητα σε δύο παγκόσμιους πολέμους και σε πολλούς τοπικούς.
             Οι διεθνείς αναλυτές επισημαίνουν πως η ανάσυρση του «Εθνικισμού» συνιστά το αναγκαίο απότοκο του «Τραμπισμού», με έμβλημα το γνωστό και πατριωτικό MAGA. Η πολιτική αυτή αντίληψη προβάλλει την εθνική κυριαρχία, την ισχύ και την προτεραιότητα των εθνικών συμφερόντων, ασκώντας κριτική σε κάθε μορφή διεθνούς συνεργασίας που θεωρεί ότι περιορίζει την αυτονομία του κράτους.

                Έτσι εισήλθαμε στον αστερισμό των «-ισμών», λέξεων-όρων δηλαδή που έχουν ως κατάληξη το «-ισμός». Μία κατάληξη που λειτούργησε για δεκαετίες στον δημόσιο διάλογο ως φενάκη και, αφανώς, ως μία εξουσία με απόλυτα μεγέθη στην ανθρώπινη συνείδηση. Οι λέξεις αυτές δεν περιγράφουν πάντοτε απλώς μια ιδέα ή ένα φαινόμενο, αλλά συχνά συμπυκνώνουν ολόκληρα συστήματα πεποιθήσεων, αξιών και πολιτικών θέσεων.        

      Δεν λείπουν κι εκείνοι που μιλούν για μία sui generis «δικτατορία των -ισμών».          

         Aυτές οι λέξεις σε «-ισμός» ήταν τα «Ιερά Ευαγγέλιά» μας, οι «Ιερές Πλάκες» του Μωυσή. Η επίκλησή τους υποκαθιστούσε την προσωπική κρίση και απάλλασσε τον χρήστη τους από την επίπονη διαδικασία της αμφισβήτησης και του αναστοχασμού.
         Με αυτόν τον τρόπο, οι λέξεις  σε «–ισμός» μετατρέπονται σε εργαλεία πολιτικής χειραγώγησης, ενώ οι ανασφάλειες, οι φόβοι και οι προσδοκίες των ανθρώπων αξιοποιούνται για την οικοδόμηση σχέσεων εξάρτησης.

            Αν πίσω από τις έννοιες-λέξεις σε «-ισμός» βρίσκεται και ένα πρόσωπο-αυθεντία (π.χ. Μαρξ > Μαρξισμός, Φρόιντ > Φροϋδισμός),τότε ο διάλογος-συζήτηση διεξάγεται «εν ου παικτοίς», αφού οι τρόφιμοι αυτών των όρων αισθάνονται ότι κατέχουν την ακλόνητη αλήθεια που ερμηνεύει και αποδεικνύει κάθε πτυχή της πραγματικότητας.

                  Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να απορρίψουμε συλλήβδην τους «-ισμούς», αλλά να ανακτήσουμε την ελευθερία να τους εξετάζουμε, να τους συγκρίνουμε και, όταν χρειάζεται, να τους αμφισβητούμε.

               Γιατί, όταν οι λέξεις παύουν να υπηρετούν τη σκέψη και αρχίζουν να την υποκαθιστούν, η δικτατορία τους–μία sui grnerisδικτατορία- δεν επιβάλλεται πάντοτε με τη βία, αλλά εγκαθίσταται αθόρυβα μέσα στη συνείδησή μας.