Πέμπτη 18.08.2022 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Το σώμα, η φύση και το ιερό

29.07.2022 /

Φέτος τον Ιούλιο  στη διάρκεια δέκα ημερών, από την αγία Μαρίνα στις 17 Ιουλίου έως τον άγιο Παντελεήμονα τον ιαματικό στις 27 Ιουλίου, επισκέφτηκα δύο μείζονες αρχαιολογικούς χώρους. Την Αρχαία Ολυμπία και τον Αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου. Τόποι που προκαλούν δέος με την τοποθέτησή τους στην καρδιά της φύσης ανάμεσα σε βουνά, με τις ελιές να λαμπυρίζουν , το πεύκο να μοσχοβολά και τα τζιτζίκια να σου γεμίζουν με αυτόν τον καθαρτήριο ήχο τα αυτιά. Τόποι που έχουν να κάνουν με το σώμα. Το σώμα και την άθληση μέσα από το ιδεώδες της συμφιλίωσης και της Ειρήνης με τους Ολυμπιακούς αγώνες.Το σώμα και την ίασή του μέσα από την επαφή με τον Θεό Ασκληπιό, την φύση, τα νερά, το όνειρο ως άδειασμα του φορτίου και μέσο αποκωδικοποίησης των αινιγμάτων της ιστορίας, στο εγκοιμητήριο, πλάι στο ιερό του Θεού και τα λουτρά. Η επαφή με την αρχαιολόγο στην Επίδαυρο και μια ελληοιταλίδα ξεναγό υπήρξε αποκαλυπτική. Αυτό που θεωρούμε παρελθόν δεν είναι πίσω αλλά μπροστά. Μόλις  πέντε χρόνια πριν, αποκαλύφθηκε στην Επίδαυρο ένας υπόγειος χώρος λατρείας, αρχαϊκός, στον οποίο εργάζονται οι αρχαιολόγοι σήμερα, χώρος που προηγείται  της κατασκευής της Θυμέλης, του Θόλου, του εκλεπτυσμένου μεγαλοπρεπούς λατρευτικού κτιρίου στον οποίο βρίσκεται και ο περίφημος λαβύρινθος. Μέσα στο χρόνο όπως μας είπαν οι αρχαιολόγοι, εξελισσόταν οι λατρευτικοί τόποι και κυριαρχούσε η νέα αισθητική και αρχιτεκτονική οπτική,  περνώντας από τους αρχαϊκούς στους κλασσικούς χρόνους. Το πίσω βρίσκεται λοιπόν μπροστά σήμερα , όπως το αντικείμενο μικρό α , το πολύτιμό μας αντικείμενο κατά τον ψυχαναλυτή Ζακ Λακάν βρίσκεται πίσω και μπροστά. Παρελθόν παρόν και μέλλον σε μια αέναη ανταλλαγή που γεννά το καινούργιο. Όσον αφορά τον Θόλο, Ο Λαβύρινθος αποτελούσε κάτω από το κύριο επίπεδο τν κτιρίων , ένα μέρος στο οποίο εισερχόταν οι ασθενείς κυρίως όσοι είχαν ψυχικά προβλήματα αλλά και σωματικά που εδράζονται στην ψυχή, ώστε να έρθουν σε επαφή με τον κάτω κόσμο των νεκρών, με τη χθόνια υπόσταση πάντοτε παρούσα και έτσι αναβαπτισμένοι να βρούνε το νήμα που θα τους οδηγούσε έξω από τον λαβύρινθο..Ο θάνατος μέσα στη ζωή ως αποδοχή του ανυπέρβλητου ορίου, τιμή των  ψυχών και αναγέννηση.

Τι είναι αυτό που αποτελεί τόσο μεγάλο χάσμα ανάμεσα στην αρχαιότητα και στο στη μετανεωτερικότητα που ζούμε, τόσο καταστροφική; Η πλήρης αποστασιοποίηση από το φύση και το ιερό. Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί αγώνες, βουτηγμένοι  στην απόλαυση του χρήματος, της διαφήμισης, της πώλησης, της σπατάλης και του ανταγωνισμού, σε σύγχρονα τσιμεντένια μεγαθήρια, ουδεμία σχέση έχουν με τον συναγωνισμό ενός σώματος που έρχεται σε επαφή με την Φύση και τον ‘Άλλο. Το απαύγασμα αυτής της θανατηφόρας αλλοτρίωσης είναι η πολεμική σύρραξη στην Ουκρανία, καμία εκεχειρία , ενώ πραγματοποιούνταν οι Ολυμπιακοί αγώνες στο Πεκίνο. Το μεγάλο Στάδιο της αρχαίας Ολυμπίας, όπως και το εντυπωσιακά διατηρημένο στάδιο της Επιδαύρου παραπέμπουν σε μια άλλη σχέση του ανθρώπου με το σώμα στη φύση και την ελιά ως σύμβολο ειρήνης. Από την άλλη πλευρά η θεραπεία του σώματος είχε ολιστική διάσταση. Ο άνθρωπος βρισκόταν σε επαφή με τη φύση σε αποστασιοποίηση από το καθημερινό περιβάλλον και τους οικείους του, σε επαφή με το νερό, το θέατρο , τη μουσική, την τελετουργία της τροφής και των λατρευτικών τελετών που οδηγούσαν σε μία επαφή με το ιερό μέσα του, εκείνο που αναδύεται, ομιλεί και θεραπεύει. Το ασυνείδητο ως μυθικό, ως άνοιγμα στον κόσμο μέσα από τις αρχετυπικές καταβολές του ανθρώπινου. Αυτό το ιερό έχει καταποντιστεί. Η κυριαρχία μιας καταλυτικής πλευράς του Διαφωτισμού όπου ο Λόγος συνδέεται με τεχνικές και τεχνολογίες, με το χρήμα,με ιατρικές  παρεμβάσεις στο σώμα στην κατεύθυνση μιας άρνησης του θανάτου, μιας παντοδυναμίας και της αιώνιας νεότητας, αποτελούν ύβρι για το ιερό.

Η φύση με  το μυθικό, αρχέγονο στοιχείο, με το πραγματικό της, το Réel, εκεί όπου κατοικούν πάντοτε οι θεοί κατά τον Ζακ Λακάν, 2ο σεμινάριο, εκδικείται , συνταράσσει με την επιθετικότητά της και την αδιαφορία της για την καταστροφή του ανθρώπου σε φωτιές, πλημμύρες, σεισμούς. Αντεστραμμένη εικόνα του μίσους και της επιθετικότητας του ανθρώπου , της απογυμνωμένης ορμής θανάτου που αναδύεται στον καταναλωτικό, καπιταλιστικό, νεοφιλελεύθερο, παγκοσμιοποιημένο, παλινδρομημένο κόσμο. Η εκδίκηση της Μέδουσας, με Μ κεφαλαίο, αυτής της αρχαϊκής μητέρας φύσης όπως γράφει ο ψυχαναλυτής Ζακ Ανδρέ στο νέο του βιβλίο “La revanche des méduses” , editions Puf, συνδέοντας φύση, πανδημία, και ψυχική καταστροφικότητα.

Κι όμως, καθώς το πίσω είναι πάντοτε και μπροστά, στον ορίζοντα, έχουμε τη δυνατότητα επανεύρεσης της σχέσης με τη φύση και τη θεραπεία με κάθε τρόπο εντός της. Αυτό το καταποντισμένο ιερό δεν βρίσκεται εκεί πολύ βαθιά αλλά πλάι μας , έτσι όπως είναι το ασυνείδητο εδώ πλάι μας αρκεί να στραφούμε, να το ακούσουμε, να το αξιώσουμε, αλλάζοντας τη ζωή. Εδώ πλάι κι όχι κάπου μακριά βρίσκονται και οι θεραπευτικοί τόποι με τις ελιές, τα πεύκα, τις λεμονιές, τις πορτοκαλιές, τα θυμάρια και τα φασκόμηλα. Τόποι αναδυόμενης ζωής και όχι  περαστικού τουρισμού με επιστροφή στο αδιέξοδο.

Βέρα Παύλου