Ας αποχαιρετήσουμε τις δύο νεαρές κοπέλες που διάλεξαν να φύγουν από τη ζωή χέρι- χέρι δίνοντας νόημα σε μια πράξη αδιανόητη που είναι όμως έντονα ομιλούσα. Και ας δούμε τη φυγή σαν έξοδο στη θάλασσα  μετουσιώνοντας κάτι από το ανείπωτο. Δύο μαζί.  Το καθιστά  συλλογικό, όχι ατομικό φαινόμενο, το οποίο κάνει τρύπα στο κοινωνικό πεδίο.

Γράφονται πολλά για την εφηβεία σαν επώδυνη περίοδο μετάβασης στην ενηλικίωση. Για κάποιους εφήβους η περίοδος αυτή μπορεί να καταστεί βάραθρο που τους καταπίνει.  Οι αλλαγές είναι τεκτονικές. Αλλάζει δραματικά το σώμα που καλεί στην εύρεση μιας νέας ισορροπίας. Το μικρό παιδί αντιμέτωπο με το κόσμο των μεγάλων, με φόβους και φαντασιώσεις για την ενηλικίωση, την σεξουαλικότητα, την αυτονομία. Σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία για αυτονόμηση και στην προσκόλληση στους γονείς. Μελαγχολία, απόσυρση, κλάματα, κάτι που ο ίδιος ο έφηβος/η δεν μπορεί να αναγνωρίσει και χρειάζεται να “ακούσουν” οι μεγάλοι με την εμπειρία τους. Γενικευμένος θυμός, αλλά και ασυνείδητες πατροκτόνες και μητροκτόνες φαντασιώσεις στην πορεία ενηλικίωσης που γεννούν ενοχές, αδιαφορία για τα μαθήματα, αναζήτηση νοήματος. Σκοτεινή εποχή. Επαφή βαθύτερα με τον θάνατο ως εκδοχή, καθώς κάτι τελειώνει. Μαυρίλα, ενίοτε και στο ντύσιμο, αυτοκτονικοί ιδεασμοί, ρομαντική θέαση του ηρωισμού και του θανάτου.

Όλα αυτά τα γενικά χαρακτηριστικά γειώνονται σε κάθε οικογένεια και στο κοινωνικό περιβάλλον της, με όσα βιώνει. Ανεργία, φτώχια, διαζύγια, καταθλίψεις των γονέων, απουσία από το σπίτι ,απώλειες και άλλα πολλά. Συνηχούν επίσης, με αφορμή τις δύο κοπέλες,  με την περίοδο των πανελληνίων εξετάσεων. Πρόκειται για ένα «πέρασμα» δύσκολο και οριστικό που γεννά πολλές φορές καταβροχθιστικά άγχη. Πολλά σχολεία και έφηβοι ζητούν βοήθεια αυτή την περίοδο.  Ανεξάρτητα από την πίεση των εξετάσεων υπάρχει ο ορίζοντας της ζωής που καλεί σε αυτενέργεια, επινόηση, επιτεύγματα. Τα οποία φοβίζουν το παιδί που έχει μείνει καθηλωμένο. Εκλείπουν στις κοινωνίες μας τελετουργικά περάσματος στην εφηβεία όπως γινόταν στην αρχαιότητα .πχ. Στη Βραυρώνα.

Σε όλα τα παραπάνω χρειάζεται να προσθέσουμε κάτι που ξεχνάμε. Τα συμβάντα της τελευταίας δεκαπενταετίας στην οποία μεγάλωσαν οι σημερινοί έφηβοι. Αρχικά η οικονομική κρίση μετά το 2010 που διήρκεσε χρόνια φέρνοντας οικογένειες σε απόγνωση. Το βλέπουμε στους σημερινούς φοιτητές που μας μιλούν για το τότε. Ξαφνικά, πριν μια δεκαετία, ένοιωσαν να χάνουν τους γονείς, απόντες στα προβλήματά τους. Στη συνέχεια ήρθε το καθοριστικό συμβάν που ήταν η διαχείριση της πανδημίας με μια ασφυκτική καραντίνα που δε συζητήθηκε με τους εταίρους στο κοινωνικό πεδίο. Τα παιδιά κλείστηκαν στα σπίτια έχασαν την κοινωνικότητα, τις φιλίες, την ερωτική έλξη, το παιχνίδι. Πολλά παιδιά παράτησαν τα μαθήματα και ακόμη και αν πέρασαν σε σχολές τις παρατούν.

Τελευταίος παράγοντας: η έκλειψη της πατρικής λειτουργίας όπως μας λέει ο Ιταλός ψυχαναλυτής Μάσιμο Ρεκαλκάτι. Γονείς που χρειάζεται να στηρίξουν τους εφήβους , να  αντέξουν τις συγκρούσεις τους, να μιλήσουν μαζί τους, να δώσουν  πνοή και νόημα επιτρέποντας την αυτονόμηση, θέτοντας όρια που βοηθούν. Οι γονείς «βάλλονται» συχνά από τη δική τους εφηβεία που αναδύεται μαζί με εκείνη των παιδιών τους και αναθέτουν σε ειδικούς τη διαχείριση. Οι ίδιοι, σε μια άνευρη «ισότητα» και «φιλία» με τα παιδιά αδυνατούν να αποτελέσουν εκείνη την αρχή που στηρίζει, καθοδηγεί, δείχνει δρόμο και νόημα όχι υπερεγωτικό (τι πρέπει να κάνεις) αλλά δημιουργικό. Γονείς, καθηγητές, διευθυντές που φοβούνται και διστάζουν να βάλουν όρια που σώζουν από την ενόρμηση καταστροφής και θανάτου που ενυπάρχει σε όλους και διογκώνεται στην εφηβεία. Η ψυχική αντοχή όλων των ενηλίκων στην εποχή που ζούμε έχει μειωθεί δραματικά.

Ας ενσκύψουμε όλοι στα γεγονότα και στο βάθος τους..Να δούμε τι χρειάζεται να αλλάξουμε στη δική μας καθημερινότητα, δίνοντας νόημα όραμα, ελπίδα, στηρίζοντας ως ενήλικες τους εφήβους. Μαζί με τους καθηγητές τους, τους κοινωνικούς λειτουργούς, τους ψυχολόγους, τους θείους , τις θείες ,τις γιαγιάδες. Μια κοινότητα που ασχολείται με τη νεολαία της και δεν την εναποθέτει απλά στους ειδικούς που και αυτό γίνεται αλλοτριωτικό. Τα παιδιά θέλουν έναν κόσμο που θα τον αλλάξουμε μαζί.

Βέρα Παύλου

Ψυχοπαιδαγωγός