Πέμπτη 01.10.2020 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΑΒΥΛΗΣ: Τα είδη που απειλούνται με εξαφάνιση στο νομό

28.05.2020

Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν κάνει σκοπό της ζωής τους τη σωτηρία της φύσης, ενός μόνο είδους ζώου ή φυτού, έτσι ώστε αυτό να μην εκλείψει από το βασίλειο τούτου του πλανήτη. Ενας από αυτούς τους ανθρώπους είναι ο ορνιθολόγος, αλλά πάνω απ’ όλα είναι υπερασπιστής της ίδιας της φύσης, ο Δημήτρης Βαβύλης.

Σήμερα μιλά στον «Ε.Π.» για την ανάγκη διάσωσης του Ασπροπάρη, την ανάγκη προστασίας των βουνών μας, τις ανεμογεννήτριες αλλά αφήνει και αιχμές για την Περιφέρεια… με τον καθαρισμό του ποτάμιου συστήματος του Πηνείου.

 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΧΡΗΣΤΟ ΚΟΝΤΟ

 

  1. Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας την περασμένη Παρασκευή και με αφορμή αυτό, η πρώτη μου ερώτηση, ο ασπροπάρης που έχει γίνει για σένα στοίχημα ζωής, μπορεί να σωθεί;

Όπως είπες την Παρασκευή ήταν η παγκόσμια μέρα βιοποικιλότητας δηλαδή η γιορτή όλων των έμβιων του πλανήτη συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και το είδος Homo sapiens είναι μέρος του οικοσυστήματος. Ως μέρος λοιπόν του οικοσυστήματος το επηρεάζουμε με τις πράξεις μας. Άλλες φορές θετικά και άλλες αρνητικά. Έτσι με πολλές από τις πράξεις μας έχουμε οδηγήσει τον Ασπροπάρη στο χείλος της εξαφάνισης. Ειδικά στην Ελλάδα και την περιοχή μας, η παράνομη πράξη των δηλητηριασμένων δολωμάτων είναι η Νο1 αιτία και απειλή για την κατάρρευση του πληθυσμού του είδους. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Μετέωρα πριν τρεις δεκαετίες ήταν το προπύργιο του Ασπροπάρη στα Βαλκάνια με πάνω από 50 ζευγάρια! Αν όμως αλλάξουμε την νοοτροπία μας θα μείνουμε έκπληκτοι με την ικανότητα της φύσης να επανακάμψει. Με λίγα λόγια αν σταματήσουμε να δηλητηριάζουμε τους Ασπροπάρηδες, υπάρχει ελπίδα. Για να κρατήσουμε αυτήν την ελπίδα ζωντανή αγωνιζόμαστε και όλοι εμείς στο πρόγραμμα LIFE «ΖΩΗ για  τον Ασπροπάρη» σε τρεις ηπείρους και 14 χώρες!

  1. Πόσα ζεύγη έχουμε σήμερα και τι θα πρέπει να γίνει για να υπάρχουν ελπίδες;

Φέτος στην Ελλάδα έχουμε 3 ζευγάρια στην περιοχή της Θράκης και ένα μοναχικό αρσενικό στα Μετέωρα. Συνολικά δηλαδή 7 πουλιά! Ο Ασπροπάρης πλέον είναι το πιο απειλούμενο πτηνό της χώρας. Για να μην το δούμε λοιπόν να εξαφανίζεται πρέπει όλοι να αναλάβουμε δράση στο μέτρο που μας αναλογεί. Αρχικά όπως προ είπα πρέπει όλοι να δείξουμε μηδενική ανοχή στο έγκλημα τον δηλητηριασμένων δολωμάτων! Καθώς ο Ασπροπάρης είναι πτωματοφάγο πτηνό όταν ένα ζώο πεθάνει από ένα δηλητηριασμένο δόλωμα και ο Ασπροπάρης τραφεί από αυτό, δηλητηριάζεται και αυτός δευτερογενώς… Επιπλέον, ο Ασπροπάρης, όπως και οι άλλοι γύπες είναι οι καθαριστές τις υπαίθρου και είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με την κτηνοτροφία, καθώς μεγάλο μέρος της διατροφής τους καλύπτεται από τα νεκρά κτηνοτροφικά ζώα. Αυτήν λοιπόν την αειφόρο παραδοσιακή κτηνοτροφία, που τείνει και αυτή προς εξαφάνιση, πρέπει να στηρίξουμε όλοι μας, είτε ως υπεύθυνοι καταναλωτές, είτε ως επιστήμονες είτε ως κρατικοί φορείς.

Εν κατακλείδι λοιπόν είναι όλα θέμα αλλαγής του τρόπου σκέψης μας και παιδείας. Βέβαια κάθε χώρα από την οποία περνάει ο Ασπροπάρης έχει τις δικές της συνθήκες και απειλές για το είδος. Για αυτό και εμείς δουλεύουμε στοχευμένα αντιμετωπίζοντας τις κατά τόπους απειλές. Επιπλέον στα πλαίσια του προγράμματος δοκιμάζουμε κάποιες πιλοτικές απελευθερώσεις, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, με πουλιά που έχουν γεννηθεί σε αιχμαλωσία για να δούμε την αποτελεσματικότητα τους, καθώς η μεταναστευτική φύση του είδους περιπλέκει τα πράγματα.

  1. Τι σημαίνει να χάνεται ένα είδος ζώου ή φυτού από τον πλανήτη;

Πολύς κόσμος μου θέτει αυτήν την παρακάτω ερώτηση: «δηλαδή τι θα γίνει αν εξαφανιστεί ο Ασπροπάρης; Οι Δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν και αυτοί, είναι μέρος της φυσικής διαδικασίας». Θα συμφωνήσω απόλυτα ότι η εξαφάνιση είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εξέλιξης και μάλιστα αν δεν ήταν η μαζική εξαφάνιση των δεινοσαύρων εμείς μάλλον δεν θα είμασταν το κυρίαρχο είδος του πλανήτη. Αλλά είναι άλλο πράγμα η εξαφάνιση ενός είδους από φυσικά αίτια και άλλο όταν ένα είδος, ο άνθρωπος εν προκειμένω, να προκαλεί την 6η μαζική εξαφάνιση. Με απλά λόγια η επίδραση του ανθρώπου στον πλανήτη έχει προ πολλού ξεπεράσει το «φυσικό». Αν εξαφανιστεί λοιπόν ο Ασπροπάρης μπορεί να μην δούμε άμεσα κάποια επίδραση. Αλλά σκεφτείτε το μέγα-οικοσύστημα που λέγεται γη ως ένα οικοδόμημα και όλα τα είδη που κατοικούν σε αυτήν ως τις κολώνες που το συγκρατούν. Αν αφαιρέσεις μια κολώνα το οικοδόμημα δεν θα πέσει αλλά θα γίνει πιο ευάλωτο. Όταν όμως αφαιρεθεί ένα κρίσιμο μέγεθος από «κολώνες» το κτίριο θα καταρρεύσει. Ήδη πληρώνουμε την εξαφάνιση των ειδών και το εννοώ με την κυριολεκτική έννοια. Στην Ινδία οι γύπες εξαφανίστηκαν εξ αιτίας ενός κτηνοτροφικού φαρμάκου που χορηγούταν κυρίως στα βοοειδή και όταν αυτά καταναλωνόταν από τους γύπες πέθαιναν από νεφρική ανεπάρκεια. Μιας και πλέον δεν υπήρχαν οι γύπες να καταναλώσουν τα νεκρά ζώα αυτά ήταν άμεσα διαθέσιμα στα αδέσποτα σκυλιά τα οποία αυξήθηκαν υπέρμετρα σε αριθμό με αποτέλεσμα την αύξηση της λύσσας σε σκυλιά και ανθρώπους. Η απώλεια λοιπόν των γυπών έχει υπολογιστεί ότι κόστισε στο ινδικό δημόσιο 25 δισεκατομμύρια δολάρια.

  1. Έχεις κάμποσα χρόνια τώρα που ασχολείσαι με αυτό, αλλά από μικρός κάνεις αποδράσεις στη φύση. Πόσο έχουν αλλάξει οι τόποι που επισκέπτεσαι;

Ομολογώ ότι ειδικά στον Νομό Τρικάλων η φύση είναι σχετικά αδιατάρακτη ακόμη. Πολλά από τα μέρη που πήγαινα από μικρός είναι απολύτως ίδια απλά εγώ πλέον τα βλέπω υπό άλλη σκοπιά, αυτή του βιολόγου. Αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις όπου η αλλαγή ήταν ραγδαία. Χαρακτηριστικά θυμάμαι ένα δάσος που συνήθιζα να πάω για να μαζέψω μανιτάρια. Πήγα λοιπόν μια μέρα και το δάσος πλέον δεν υπήρχε καθώς είχε πέσει θύμα μιας εκτεταμένης λαθροϋλοτομίας για εμπορικούς σκοπούς. Μαζί με το δάσος βέβαια δεν υπήρχαν πλέον και τα μανιτάρια!

  1. Αν σου ζητούσα να αναφέρεις και να ιεραρχήσεις τα προβλήματα που λόγω της παρέμβασης του ανθρώπου, εξαφανίζονται είδη στον πλανήτη, ποια θα έλεγες;

Σίγουρα η Νο 1 απειλή για τα είδη είναι η απώλεια βιοτόπου. Για παράδειγμα σε ένα ποτάμιο οικοσύστημα πέρα από την υδρόβια ζωή υπάρχουν και λογή λογής είδη πουλιών όπως ερωδιοί, δρυοκολάπτες κ.α. που κατοικούν στην παρόχθια βλάστηση. Αν λοιπόν μια μέρα κόψουμε όλα τα δέντρα του ποταμού αυτό το οικοσύστημα χάνεται και μαζί και οι οργανισμοί που ζούσαν σε αυτό.

  1. Ποια είναι τα είδη σε χλωρίδα και πανίδα στο νομό που πρέπει να σώσουμε;

Αδιαμφισβήτητα το πιο απειλούμενο είδος του Νομού είναι ο Ασπροπάρης. Πέρα από αυτόν ένα άλλο είδος σύμβολο είναι το Κιρκινέζι που κατοικεί μάλιστα μέσα στην πόλη των Τρικάλων και μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν απειλούμενο. Όσον αφορά την χλωρίδα, στον Νομό μας υπάρχουν τρία είδη φυτών του γένους Centaurea (C. kalabakensis, C. chrysocephala & C. lactiflora) τα οποία είναι στενοενδημικά της περιοχής μας. Δηλαδή υπάρχουν μόνο στον Ν. Τρικάλων και πουθενά αλλού στον κόσμο!

  1. Σε είδαμε στις συγκεντρώσεις κατά των ανεμογεννητριών στον Ασπροπόταμο. Γιατί οι αντιδράσεις, αφού πρόκειται για μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας.

Η αιολική ενέργεια όπως πολύ σωστά αναφέρατε είναι μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας η οποία συμβάλει στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Αλλά για να παραχθεί αυτή η ενέργεια απαιτεί μεγάλες εγκαταστάσεις τόσο όσον αφορά τις ίδιες τις ανεμογεννήτριες όσο και τα συνοδά έργα όπως οι δρόμοι πρόσβασης εκατοντάδων χιλιομέτρων. Τέτοιου εγκαταστάσεις βιομηχανικής κλίμακας όμως δεν συνάδουν με τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000 και τις περιοχές υψηλής βιοποικιλότητας, όπως μεγάλα τμήματα της περιοχής του Ασπροποτάμου. Ειδικά για τα πουλιά αποτελούν μεγάλη απειλή τόσο λόγω της πρόσκρουσης τους με τα πτερύγια όσο και λόγω της εκτόπισης τους από τον χώρο. Οπότε λοιπόν στις ανεμογεννήτριες λέμε ναι υπό προϋποθέσεις δηλαδή με κατάλληλη χωροθέτηση, ώστε να μην υποθηκεύεται η επιβίωση της ορνιθοπανίδας και των βιοτόπων της, καθώς και της βιοποικιλότητας εν γένει. Ο Ασπροπόταμος με το πλούσιο και ανέγγιχτο φυσικό του περιβάλλον δεν αποτελεί σίγουρα μια περιοχή σωστής χωροθέτησης αιολικών…