Τετάρτη 20.03.2019 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Ο «Ενεργός Πολίτης» στην εντυπωσιακή έναρξη του 21ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ

04.03.2019 /

Αποστολή Χάρης Μαντέλλος

Με θετικότατα σχόλια και αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στο πολυπληθές κοινό άνοιξε την Παρασκευή η αυλαία του 21ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, επιβεβαιώνοντας πλήρως το γιατί δικαιολογημένα συγκαταλέγεται ανάμεσα στα δέκα σημαντικότερα κινηματογραφικά φεστιβάλ του συγκεκριμένου είδους στον κόσμο.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το ότι η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών το έχει επιλέξει μέσα στα 28 κορυφαία φεστιβάλ του κόσμου για να συνεργαστεί στη διαμόρφωση της τελικής λίστας των ντοκιμαντέρ που μπορούν να διεκδικήσουν το Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ δίνοντας τη δυνατότητα στα ντοκιμαντέρ που θα κερδίζουν τον Χρυσό Αλέξανδρο κάθε Μάρτιο στο Διεθνές Διαγωνιστικό τμήμα του να εξασφαλίζουν το πολυπόθητο εισιτήριο για τη συμμετοχή στη διαδικασία των Όσκαρ, που μπορεί να τους οδηγήσει στην τελική πεντάδα για το βραβείο Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ.

Ανατρεπτικοί δημιουργοί, πρωτότυπα αφιερώματα, 178 ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους και 49 μικρού μήκους από όλο τον κόσμο, ανάμεσά τους και 50 μεγάλου μήκους και 31 μικρού μήκους ελληνικές παραγωγές,  περιλαμβάνονται στις πολλές κινηματογραφικές εκπλήξεις του φετινού Φεστιβάλ  που γιορτάζει για άλλη μια χρονιά την συναρπαστική τέχνη του ντοκιμαντέρ.

1η ημέρα

  – Με έναν πρωτότυπο τρόπο άνοιξε επίσημα στο «Ολύμπιον» το Φεστιβάλ καθώς ο παρουσιαστής Γιώργος Μαυρίδης επέλεξε να έχει για… συμπαρουσιάστρια την σκυλίτσα του με το όνομα Μόλλυ, επιλογή καθόλου τυχαία μιας και το Φεστιβάλ φέτος έχει ιδιαίτερη αναφορά στη σχέση του ανθρώπου με τα ζώα, ακολούθησαν οι σύντομοι χαιρετισμοί από τον Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολο Τζιτζικώστα και τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης Γιάννη Μπουτάρη, την έναρξη κήρυξε η Υφυπουργός Μακεδονίας Θράκης, Ελευθερία Χατζηγεωργίου ενώ η Γενική Διευθύντρια και ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ, Ελίζ Ζαλαντό και Ορέστης Ανδρεαδάκης, αντίστοιχα, απήγγειλαν στα γαλλικά και τα ελληνικά το ποίημα του Γάλλου σουρεαλιστή, Πολ Ελιάρ, «Ζώο Γελάει».

-Η πολυαναμενόμενη ταινία έναρξης ήταν το «Μαριάν & Λέοναρντ: Λόγια αγάπης» του βετεράνου ντοκιμαντερίστα Νικ Μπρούμφιλντ, που αφηγείται την ιστορία αγάπης του Λέοναρντ Κοέν με την νορβηγίδα μούσα του Μαριάν Ιλέν, ένα ταξίδι έμπνευσης που ξεκινά την δεκαετία του ’60 από την Ύδρα όπου έζησαν μαζί για δέκα χρόνια και μένει αθάνατο μέσα από τραγούδια, όπως το So Long Marianne και το Bird on the Wire που έγραψε για εκείνη. Μέσα από συνεντεύξεις ανθρώπων που γνώριζαν το ζευγάρι, ανέκδοτο οπτικό υλικό αλλά και την ιδιαίτερη προσωπική ματιά του Μπρούμφιλντ, το ντοκιμαντέρ αν και αφηγηματικά κάπως άνισο -προσωπικά εκτιμώ ότι δεν συγκρίνεται με τα προηγούμενα σπουδαία ντοκιμαντέρ του για την σχέση Κερτ Κομπέιν/Κόρτνεϊ Λαβ ή για τους τραγικούς θανάτους των The Notorious B.I.G./Tupac Shakur, αλλά πώς να μην ενθουσιαστείς από τα γεμάτα αγάπη για την Ελλάδα πλάνα του;- καταφέρνει να γίνει όχι μόνο ένας ύμνος για έναν θρυλικό έρωτα, αλλά και ένας συγκινητικός στοχασμός για μία ολόκληρη εποχή ποίησης, μουσικής, ελπίδων και ονείρων.

2η ημέρα:

-Η κορυφαία στιγμή της 2ης ημέρας ήταν η βράβευση του Λούι Ψυχογιού για την προσφορά του στον κινηματογράφο με τον Χρυσό Αλέξανδρο. Ως γνωστόν, είναι ο βραβευμένος με Όσκαρ ελληνικής καταγωγής (από την Σπάρτη) σκηνοθέτης, επί σχεδόν 20 χρόνια σταθερός συνεργάτης του περιοδικού National Geographic ως εξαίρετος φωτογράφος και ιδρυτής του Συλλόγου Προστασίας των Ωκεανών (Oceanic Preservation Society), ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού με στόχο την ενημέρωση, την ευαισθητοποίηση και την παρακίνηση σε αλλαγή σε ό,τι αφορά στους ωκεανούς του κόσμου μας. Με αυτή την αφορμή, το κοινό είχε την ευκαιρία να δει σε ειδική προβολή το ντοκιμαντέρ του The Cove (2009), που καταγράφει τη μαζική εξόντωση δελφινιών στην Ιαπωνία και τιμήθηκε με Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ.

Πρόκειται για ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ, το οποίο ο ίδιος με τους συνεργάτες του γύρισε με πολλές δυσκολίες και απειλές και -όπως υποστηρίζει ο ίδιος- δεν έχει να κάνει μόνο με τη σφαγή των δελφινιών, αλλά και με την υγεία των ανθρώπων, καθώς στην Ιαπωνία τρώνε το κρέας του δελφινιού, το οποίο έχει αποδειχθεί από ειδικές μετρήσεις, ότι είναι ιδιαιτέρως τοξικό, αφού περιέχει υδράργυρο σε ποσότητες που είναι επικίνδυνες για παιδιά και εγκύους. Οι ετικέτες στην αγορά της Ιαπωνίας δεν αναγράφουν την τοξικότητά του, πολλές φορές το κρέας δελφινιού πωλείται ως κρέας φάλαινας που είναι πιο ακριβό και σε ορισμένες περιοχές, οι γονείς αναγκάζουν τα παιδιά τους να το τρώνε από μικρά, για να συνηθίζουν στη γεύση.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι το Φεστιβάλ έδωσε στον πολυπράγμονα δημιουργό carte blanche για να επιλέξει και να παρουσιάσει στο κοινό αγαπημένα του ντοκιμαντέρ άλλων δημιουργών από όλο τον κόσμο. Ντοκιμαντέρ ακτιβιστικά, αποκαλυπτικά, μαχητικά,  τα οποία βάζουν σε πρώτο πλάνο την προστασία του πλανήτη μας που υποφέρει από την ανθρώπινη παρέμβαση, τονίζοντας πως δεν είναι αργά για λύσεις, αρκεί να υπάρχει θέληση και δράση.

-Το ντοκιμαντέρ που ξεχώρισε την δεύτερη ημέρα ήταν το «Olympia» σε σκηνοθεσία του Ελληνοαμερικάνου Χάρη Μαυρομιχάλη. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό, αποκαλυπτικό και μαζί διασκεδαστικό, πορτρέτο της σπουδαίας ηθοποιού Ολυμπίας Δουκάκη. Ο σκηνοθέτης μέσα από ύφος cinema-verité μας παρουσιάζει με ειλικρίνεια και ευαισθησία προσωπικές στιγμές της ανάμεσα σε πρόβες, εργαστήρια, οικογενειακή ζωή και τέλος το ταξίδι στο σπίτι της προγονικής καταγωγής της στην Ελλάδα αναδεικνύοντας εύστοχα και ολοκληρωμένα το πολύπτυχο προφίλ (δασκάλα, σύζυγος, μητέρα, κοινωνική ακτιβίστρια) της βραβευμένης με Όσκαρ ηθοποιού, αλλά προσιτής και ακομπλεξάριστης προσωπικότητας.

-Ιδιαίτερη αναφορά σε αυτή την 2η ημέρα οφείλουμε να κάνουμε και στο πολύ ενδιαφέρον «Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η Μεσοχώρα» του δικού μας Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου, στο οποίο μέσα από υλικό από το προσωπικό του αρχείο μαζί με μαρτυρίες των κατοίκων της Μεσοχώρας, αλλά και τον τυποποιημένο λόγο Ελλήνων πολιτικών και τεχνοκρατών, ξετυλίγει την απίστευτη ιστορία της ομηρίας του χωριού, της οικογενειακής τραγωδίας του ίδιου του σκηνοθέτη, αλλά και του αξιοθαύμαστου αγώνα των Μεσοχωριτών κατά της εκτροπής του Αχελώου, ενός αγώνα που κράτησε πάνω από τρεις δεκαετίες και που είχε ως αποτέλεσμα να αναστείλει την ολοκλήρωση του έργου.
Το 2017, ωστόσο, όλα αλλάζουν δραματικά. Κι ο κίνδυνος πλέον να επαναληφθεί ο μύθος της πάλης του Ηρακλή με τον Αχελώο – αυτήν τη φορά ως σύγχρονη περιβαλλοντική καταστροφή – είναι ορατός.

-Το Φεστιβάλ συνεχίζεται με ντοκιμαντέρ σε σημαντικά τμήματα, όπως μεταξύ άλλων τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Περιβάλλον, Μνήμη/ Ιστορία, Food vs. Food, Μουσική και Ντοκιμαντέρ για Παιδιά, ενώ ακόμη φιλοξενεί την πλούσια ετήσια ελληνική παραγωγή ντοκιμαντέρ. Το καλά εδραιωμένο Agora Doc Market, το καθιερωμένο σημείο συνάντησης επαγγελματιών του κινηματογράφου από όλο τον κόσμο, παρουσιάζει τα ακόλουθα τμήματα: Docs in Progress, EDN Pitching Forum – Docs στη Θεσσαλονίκη και το Film Market. Τέλος, το Φεστιβάλ φιλοξενεί μια ποικιλία παράλληλων εκδηλώσεων -masterclasses, συζητήσεις, συνέδρια και πολλά άλλα-, προσελκύοντας περισσότερους από 80.000 θεατές και επισκέπτες κατά τη διάρκεια του δεκαημέρου.