Με την ιστορική φράση που χρησιμοποίησε η Μάργκαρετ Θάτσερ (όταν εφάρμοσε μέτρα λιτότητας για τη σωτηρία της βρετανικής οικονομίας), «ναι, το φάρμακο είναι πικρό και βαρύ, αλλά ο ασθενής το χρειάζεται για να ζήσει», προσπαθεί η επιστημονική ομάδα της ολλανδικής HVA να εξηγήσει την αναγκαιότητα της λήψης άμεσων μέτρων για τη σωτηρία της Θεσσαλίας.

Με τις πληγές που άνοιξε ο μεσογειακός κυκλώνας «Daniel» να μην έχουν κλείσει, οι Ολλανδοί προτείνουν μια σειρά σκληρών μέτρων, όπως ελεγχόμενες πλημμύρες, μετεγκατάσταση χωριών και χωραφιών που θα χρησιμοποιούνται πια ως χώροι εκτόνωσης πλημμυρών, κατασκευή φραγμάτων, άνοιγμα παραποτάμων και αλλαγή της γεωργικής παραγωγής για να μπορέσει όχι μόνο να διασωθεί, αλλά και να ακμάσει η περιοχή του Κάμπου.

Στο masterplan για την ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας, που παρουσιάστηκε στον πρωθυπουργό και τους τοπικούς φορείς και θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, οι Ολλανδοί προτείνουν ένα σχέδιο το οποίο θυμίζει κατά κάποιον τρόπο το φαραωνικό «Delta Project»: το μεγαλύτερο, πιο πετυχημένο και διασημότερο έργο υδραυλικής μηχανικής στον πλανήτη, που εφαρμόστηκε στην Ολλανδία μετά τη φονική πλημμύρα του 1953, που άφησε πίσω της 1.800 νεκρούς. Οι Ολλανδοί μεταφέρουν αυτή την τεχνογνωσία «αντιπλημμυρικής άμυνας» και διαχείρισης των υδάτων στη Θεσσαλία. Και λένε ότι πρέπει ο αγροτικός και όχι μόνο πληθυσμός της περιοχής να πάρει αυτό το «πικρό χάπι».

Εξι χρόνια. Αυτό είναι το μάξιμουμ χρονικό διάστημα που δίνουν για τη μετάβαση στο νέο, αναδιαρθρωμένο καθεστώς στην περιοχή οι επιστήμονες, οι οποίοι χτένισαν την περιοχή μέτρο-μέτρο πριν καταλήξουν στα συμπεράσματα και τη συγγραφή της έκθεσης. Σε διαφορετική περίπτωση, αναφέρουν, η Θεσσαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο παντελούς εξάντλησης των αποθεμάτων νερού. Ταυτόχρονα, οι κάτοικοι της περιοχής θα πρέπει να συνηθίσουν φαινόμενα όπως οι δύο μεσογειακοί κυκλώνες που την έπληξαν μέσα στην τελευταία τριετία και να κατανοήσουν ότι δεν πρόκειται για ένα γεγονός που θα συμβαίνει μία φορά στα χίλια χρόνια.

«Χώρο στα ποτάμια»

Με την τεχνογνωσία της Ολλανδίας, που δίνει διαρκή μάχη με τη θάλασσα και τη διαχείριση των υδάτων του Ρήνου, η HVA προτείνει να γίνει κάτι παρεμφερές και με τον Αχελώο, τον Πηνειό αλλά και τον Ληθαίο, ο οποίος διασχίζει την πόλη των Τρικάλων. «Οι κάτοικοι της Θεσσαλίας πρέπει επίσης να αποδεχτούν», αναφέρουν οι Ολλανδοί επιστήμονες, «όπως έχουν αναγκαστεί να κάνουν και οι κάτοικοι άλλων ευρωπαϊκών χωρών έπειτα από σοβαρές πλημμύρες, ότι κάποιες περιοχές θα πρέπει να παραχωρηθούν προκειμένου να δοθεί χώρος στα ποτάμια».

Για τα Τρίκαλα

Πώς θα γίνει αυτό; Και πού; Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που προτείνουν οι Ολλανδοί επιστήμονες για την πόλη των Τρικάλων. Εκεί προτείνεται η δημιουργία ενός παρακαμπτηρίου καναλιού, στο οποίο προφανώς θα κατευθύνεται ένα μέρος των υδάτων του Ληθαίου για να μην ξεχειλίσει και πνίξει την πόλη. Αυτός ο παραπόταμος, λένε οι επιστήμονες, θα πρέπει αναγκαστικά να περνά από περιοχή όπου σήμερα είναι μικρά χωριά (τα οποία θα μετεγκατασταθούν αλλού) ή καλλιεργούμενες εκτάσεις.

«Με δεδομένο ότι δεν είναι δυνατό να προστατευτούν πλήρως όλες οι περιοχές, όπως αυτές με λίγους κατοίκους, με μεμονωμένες εγκαταστάσεις, όσες έχουν προοριστεί για ζώνες ελεγχόμενης πλημμύρας σε περίπτωση ακραίων φαινομένων. Οι εγκαταστάσεις σε αυτές τις περιοχές έχουν ήδη υποστεί σοβαρές ζημιές ή έχουν καταστραφεί από τον “Daniel’’, και επομένως συνιστάται η μετεγκατάστασή τους και όχι η αποκατάστασή τους».

Τρία μεγάλα φράγματα

Σχετικά με τα προτεινόμενα μικρού και μεσαίου μεγέθους φράγματα ανάσχεσης της ροής του νερού στα ορεινά και σε μικρές φυσικές κοιλάδες που θα λειτουργούν ως επιβραδυντές των υδάτων που κατεβαίνουν στον Κάμπο, οι Ολλανδοί συμφωνούν με την πρόταση των επιστημόνων της Περιφέρειας για τη δημιουργία τριών μεγάλων φραγμάτων στο Μουζάκι, στην Πύλη και τη Σκοπιά. Αναφέρουν επίσης ότι είναι απαραίτητη η ολοκλήρωση του Φράγματος της Συκιάς, ενός έργου που περιλαμβάνεται στα έργα εκτροπής του Αχελώου, ώστε να διοχετευτούν 200 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού από τον ποταμό προς την ανατολική Θεσσαλία, προκειμένου να εμπλουτιστεί ο υδροφόρος ορίζοντας.

Προτείνουν επίσης τη δημιουργία διαφόρων ζωνών ελεγχόμενης πλημμύρας με τις οποίες θα διακρατούνται ποσότητες νερού, όταν προκύπτουν, ώστε το νερό που θα καταλήγει στην περιοχή της Κάρλας (για την οποία προτείνεται επέκταση κατά 17.000 στρέμματα) να είναι πολύ λιγότερο. Στη μελέτη αναφέρεται ότι θα είναι χρήσιμη και η κατασκευή spillways, δηλαδή υπερχειλιστών, που θα δίνουν τη δυνατότητα να περνάει το νερό από πάνω και να φεύγει από τα αναχώματα, σε αντίθεση με τις χρησιμοποιούμενες σήμερα λύσεις, όπως το θυρόφραγμα στο Φράγμα της Γυρτώνης (όπου προτείνεται να ολοκληρωθεί ο υδατοσυλλέκτης).

Στη μελέτη επίσης προτείνεται η διάνοιξη σήραγγας προς το Αιγαίο η οποία θα χρησιμοποιείται για τη διαφυγή των υδάτων που συγκεντρώνονται στην Κάρλα σε περίπτωση μεγάλων βροχοπτώσεων.