Κυριακή 20.09.2020 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Κανένα σκουπίδι δεν είναι μικρό

04.03.2020

Του Δημήτρη Παπαγόρα

Όσο πιο εύκολο σήμερα είναι να δημοσιοποιείς τη γνώμη σου, είτε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης είτε στους διαφόρους ιστότοπους κοινωνικής διαδικτύωσης, άλλο τόσο πιο δύσκολο είναι αυτή να γίνει αντιληπτή και ακόμα πιο μάταιο να πιστεύεις πώς άνοιξες εκείνους τους δρόμους μέσα από τους οποίους θέλεις να πετύχεις αυτό που σκοπεύεις με το να πεις τη γνώμη σου. Με το να μιλήσεις.

Η εμπειρία μου κυρίως μέσα από τα μέσα κοινωνικής διαδικτύωσης δείχνει ότι, τουλάχιστον για την πραγματικότητα του τόπου μου, και αναφέρομαι στη χώρα μου και στην ιδιαίτερη πατρίδα που επέλεξα να ζω και να εργάζομαι τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, υπάρχει ένα ιδεολογικό παραπέτασμα που καλύπτει σαν χάλυβας και φράσσει καταπλακώνοντας το δρόμο ανάμεσα σε αυτό που ακούμε, ως γνώμη και άποψη,  και σε αυτό που εμείς επεξεργαζόμαστε έτσι ώστε να βγάλουμε τα συμπεράσματα μας και να διαμορφώσουμε την άποψη μας απέναντι στη γνώμη του άλλου, με τρόπο αντικειμενικό.

Το ιδεολογικό αυτό παραπέτασμα είναι τις περισσότερες φορές, αν εξαιρέσουμε τις εγωιστικές ψυχοσυναισθηματικές καταστάσεις των ανίατα ισχυρογνωμόνων και επηρμένων ανθρώπων,  είτε ένα συναισθηματικά φορτισμένο οπλοστάσιο που μπορεί να απορρέει από τις πολιτικο-κομματικές και άλλου τύπου θεωρητικές τοποθετήσεις του καθενός, είτε πηγάζει από  συντεχνιακά συμφέροντα που οπωσδήποτε και πάση θυσία πρέπει να προασπιστούν.  Και στις δυο περιπτώσεις το κουβαλάμε ως Έλληνες και καθορίζει τελικά στο πώς θα ανταποκριθούμε, πως θα επεξεργαστούμε πώς θα αξιολογήσουμε, και τελικά αν θα απο- ή επι-δοκιμάσουμε μια γνώμη που επικεντρώνεται σε ένα πρόβλημα. Και δυστυχώς η προσέγγιση ενός προβλήματος ή  ενός ζητήματος μέσα από αυτό το ιδεολογικό πρίσμα εμποδίζει σχεδόν πάντα να δούμε τα πράγματα απλά και να δώσουμε λύσεις που εξυπηρετούν όλους εμάς που έχουμε ως κοινό ότι  ζούμε σε αυτόν τον τόπο και μιλάμε αυτή τη γλώσσα. Οι συζητήσεις για την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων στον τόπο μας βουλιάζουν και πνίγονται κάτω από το βάρος του ιδεολογικού φορτίου αφού σταματάνε σε αυτό το διαδικαστικό στάδιο της «προανάκρισης» για την ηθική, ιδεολογική και συντεχνιακή υπόσταση των εμπλεκομένων με αποτέλεσμα η σύμπνοια των απόψεων να εξασφαλίζεται μόνο όταν υπάρχει ταύτιση ιδεολογική ή συντεχνιακή, ανεξάρτητα αν το πρόβλημα αφορά και πνίγει όλους μας. Με άλλα λόγια το πρόβλημα αναλύεται μέχρι εξάντλησης αλλά παραμένει άλυτο.  Είναι σαν να συνθλίβεται ή να παραμερίζεται  η λογική, ο κοινός νους, σαν να γινόμαστε τυφλοί απέναντι στο συμφέρον όλων μας. Το βλέπεις στις συζητήσεις στον τόπο μας -τόσο τις προφορικές όσο και τις αποτυπωμένες στο διαδίκτυο – από το κοινοβούλιο μέχρι στα συμβούλια οργανισμών και από το καφενείο μέχρι το facebook. Όλοι λες και είναι οπαδοί του εαυτού τους, της ιδεολογίας ή του συμφέροντος τους. Λες και δεν γράφτηκε ή δεν διαβάστηκε ποτέ ο Επιτάφιος του Περικλή, που ακριβώς για αυτό μιλά: αγάπα τον τόπο σου, πάλεψε για αυτόν, βοήθησε τον να λάμψει και θα ανταμειφτείς. Ο τόπος σου δεν θα σε ξεχάσει.

Πράγματι ποιος από όλους μας  απέβαλε απέναντι στα προβλήματα του τόπου και της κοινωνίας μας αυτό το ιδεολογικό φορτίο; Ποιος έπραξε με γνώμονα το συμφέρον όλων μας συμβάλλοντας στα πιο μικρά πράγματα, μακριά από μεγαλεπήβολες ιδεολογικές, κομματικές και συντεχνιακές αναλύσεις που δεν έχουν κανένα πρακτικό αντίκρισμα όσον αφορά στην επίλυση του προβλήματος;

Ένα τέτοιο πεδίο που μας δοκιμάζει στην πράξη σαν πολίτες αυτού του τόπου καθημερινά, μακριά από σκοπιμότητες κομματικών και ιδεολογικών αποχρώσεων είναι τα μικρά σκουπίδια, όπως χαρακτηρίζονται από την αντίστοιχη εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην πρωτεύουσα, σκουπίδια που εμείς πετάμε αλόγιστα, ασυλλόγιστα, ανεύθυνα και απολίτιστα, παντού ακόμα και όταν υπάρχουν κάδοι ακριβώς παραδίπλα,  δημιουργώντας δυστυχώς  μια πληγή που ολοένα και περισσότερο μεγαλώνει και μιλώντας για την ιδιαίτερη πατρίδα μου τα Τρίκαλα έχει πάρει διαστάσεις μια νοσογόνου κατάστασης χωρίς τέλος.

Μια κατάσταση που εμείς δημιουργούμε πετώντας μικρά σκουπίδια οπουδήποτε αλλού εκτός από τους κάδους και η οποία είναι σε τέλεια αντίθεση με την εικόνα που έχει δημιουργήσει για την πόλη των Τρικάλων ο δήμος έξω από τα όρια του νομού, σε πανελλαδικό επίπεδο.

Μια κατάσταση που προβληματίζει γιατί μας φέρνει αντιμέτωπους, όλους μας, ανεξάρτητα από οποιοδήποτε ιδεολογικό φορτίο και συντεχνιακό συμφέρον, με ερωτήματα που είναι αδύνατο να μην τεθούν:  Πώς είναι δυνατόν πολίτες που έχουν το δικαίωμα ψήφου με την οποία διαμορφώνουν την πορεία του τόπου να δείχνουν τέτοια αδιαφορία και βαρβαρότητα απέναντι στο περιβάλλον τους; Ποια είναι η χειραφετημένη στάση και ο πραγματικός πολιτισμός των πολιτών σε αυτό τον τόπο;  Πώς η πολιτεία επιτρέπει τέτοιες συμπεριφορές; Πώς είναι δυνατόν να μας απασχολεί η παγκόσμια οικολογική απειλή, όταν δείχνουμε ότι δεν μας νοιάζει το περιβάλλον έμπρακτα αφού  μπροστά στο ίδιο μας το σπίτι βρίσκουμε καθημερινά βουνά από μικρά σκουπίδια χωρίς να κάνουμε ποτέ τίποτε για αυτό;  Γιατί κανένας πολιτικός ποτέ δεν έθιξε το θέμα των  μικρών σκουπιδιών και την αντίστοιχη συμπεριφορά που ευθύνεται για αυτή την μορφή της τεράστιας ρύπανσης και ασχήμιας του περιβάλλοντος; Γιατί η συζήτηση για τα μικρά σκουπίδια πνίγεται από  μεγαλεπήβολες αναλύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας και την παγκόσμια περιβαντολλογική αλλαγή όταν δεν υπάρχει καμία παρέμβαση για το περιβάλλον του μικρόσκοσμου της γειτονιάς μας;

Μια βόλτα με το ποδήλατο ή με τα πόδια στις παρυφές της πόλης είναι πια σήμερα ένα επώδυνο βίωμα ενός οδοιπορικού ανάμεσα σε σκουπίδια που εμείς οι πολίτες της πόλης, εμείς οι ίδιοι, πετάμε στις παρυφές των δρόμων. Πλαστικά μπουκάλια, κουτάκια αναψυκτικών, χάρτινα ή πλαστικά ποτήρια, κάθε λογής συσκευασίες, πλαστικές σακούλες,  κουτιά από τσιγάρα, καλαμάκια, προφυλακτικά, χαρτομάντηλα, κοντολογίς ό,τι μπορεί να πεταχτεί μετά από την κατανάλωση από το αυτοκίνητο, το μηχανάκι ή κατά την πεζοπορία, όλα αυτά σε αναρίθμητες ποσότητες που αυξάνονται καθημερινά με γεωμετρική πρόοδο. Ενώ αρκετά συχνά οι σακκούλες με τα σκουπίδια είναι τοποθετημένες – ακουμπισμένες  πάνω στους κάδους που είναι κλειστοί και άδειοι από μέσα, γιατί πολίτες του νομού δεν μπαίνουν καν στον κόπο να ανοίξουν το καπάκι τους. Μια εικόνα που μιλάει από μόνη της, πονάει και προβληματίζει αφόρητα, μια εικόνα της εγκατάλειψης του ενδιαφέροντος των πολιτών για τον τόπο τους. Και αυτή η διαπίστωση πονάει περισσότερο από την οικολογική παράμετρο και συνιστώσα της ρύπανσης

Τα μικρά αυτά σκουπίδια στοιβάζονται άτακτα και τελικά ρυπαίνουν τις παρυφές των δρόμων, δημιουργώντας μια μορφή χωματερής. Τα μικρά σκουπίδια μεταμορφώνονται σε ένα γιγαντιαίο πρόβλημα.

Δεν θα σταθώ στις τραγικές συνέπειες της παραμονής των μικρών σκουπιδιών σε όλα αυτά τα σημεία. Δεν θα σταθώ στις κοινότυπες κουβέντες που ξεστομίζουμε για την καθαριότητα των άλλων χωρών, των άλλων τόπων σε άλλες χώρες, λες και η καθαριότητα είναι σαν τον απρόβλεπτο καιρό και δεν εξαρτάται από μας. Παρεμπιπτόντως στα Σκόπια η διαδρομή από τα σύνορα προς τη Σερβία είναι διάστικτη με πινακίδες που δηλώνουν πώς «το μέλλον των παιδιών της χώρας δεν πρέπει να μολυνθεί από σκουπίδια του δρόμου».    Δεν θα σταθώ στις αντιδραστικές τοποθετήσεις των συμπολιτών μου που θέλουν να εκδικηθούν το κράτος με την αλλόγιστη συμπεριφορά τους μπερδεύοντας τον τόπο, την πατρίδα τους με τον μηχανισμό της όποιας κρατικής ή τοπικής εξουσίας, για την οποία από την άλλη μεριά ουδέποτε μέχρι σήμερα το ζήτημα των μικρών σκουπιδιών δεν αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης, και αυτό αποδεικνύεται από την παντελή έλλειψη αντίστοιχων μέτρων πρόληψης (πινακίδες, καμπάνιες κλπ). Δεν θα σταθώ στις ατέρμονες συζητήσεις και αναλύσεις των πολιτών επί παντός επιστητού που στην ουσία αφήνουν τα πράγματα όπως είναι στη μοίρα τους.

Θα σταθώ στη αδιαφορία μας. Το να πετάς το μικρό σκουπίδι από οπουδήποτε προς όπου να ΄ναι είναι μια συνθηκολόγηση απέναντι στον πολιτισμό και απόδειξη ότι έχει απονεκρωθεί το ελάχιστο πλην όμως  σπουδαιότερο που πρέπει να κουβαλάμε σαν πολίτες αυτού του τόπου. Την αγάπη για την περιουσία μας. Ο τόπος μας είναι το σπίτι μας. Η κληρονομιάς μας.  Ο τρόπος που συμπεριφέρεσαι στην κληρονομιά σου είναι το μοναδικό κριτήριο ενός χειραφετημένου πολίτη. Οτιδήποτε άλλο είναι λόγια και ιδεολογικές προκαταλήψεις που δεν βάζουν καμία προτεραιότητα στα κοινά αλλά ξεχύνονται επί παντός επιστητού χωρίς κανένα αντίκρισμα στην πράξη.

Μια πράξη που στο ζήτημα των μικρών σκουπιδιών πρέπει να αλλάξει άμεσα. Αυτό σημαίνει:

  • Η δημοτική αρχή πρέπει να κάνει μια αυτοψία των παρυφών των δρόμων. Είναι αδύνατο να μην προσβληθεί από το θέαμα.
  • Θα πρέπει να ξεκινήσει εκστρατεία από το δήμο για την ευαισθητοποίηση του προβλήματος. Αφίσες, φυλλάδια, πινακίδες που να υπογραμμίζουν με σωστό επικοινωνιακά τρόπο ότι τα μικρά σκουπίδια είναι τεράστιο πρόβλημα. Στα σχολεία, με ημερίδες στις κοινότητες και τους δήμους, έτσι ώστε να θιχτούν εκείνα τα πρωταρχικά θέματα που θα συσπειρώσουν τους πολίτες μέσα από μια συνειδητή συμπεριφορά. Συγκεκριμένα:
  • Να γίνει κατανοητό για ποιους λόγους δεν πρέπει να πετάμε τα μικρά σκουπίδια οπουδήποτε και να υπογραμμιστεί ότι η εικόνα μιας πόλης, ενός δρόμου, αντανακλούν το επίπεδο των πολιτών της
  • Να επισημανθεί ότι δεν είναι ντροπή να μαζεύει κάποιος τα μικρά σκουπίδια στη γειτονιά του (άκουσα από πολλούς στη γειτονιά μου πώς αποτέλεσαν το επίκεντρο ειρωνικών σχολίων από συντοπίτες επειδή καθάριζαν τα μικρά σκουπίδια του δρόμου). Απεναντίας είναι πράξη ενός συνειδητοποιημένου πολίτη που βοηθά την πολιτεία στο ήδη δύσκολο αν όχι σισύφειο έργο της καθαριότητας του περιβάλλοντος
  • Να απενοχοποιηθεί η κατάδειξη εκείνων των πράξεων που έχουν ως συνέπεια την ρύπανση του περιβάλλοντος
  • Τα μαγαζιά που πουλάνε καφέδες και νερά θα πρέπει να ενημερώνουν τους καταναλωτές να σέβονται το περιβάλλον και να μην πετάνε οπουδήποτε τις συσκευασίες.
  • Να οργανωθούν από τους δήμους και κοινότητες ομάδες που θα βοηθήσουν στην αποκομιδή των μικρών σκουπιδιών, ανά γειτονιές και δρόμους.

Προπάντων όμως πρέπει να καταλάβουμε ότι το θέμα των μικρών σκουπιδιών ξεκινά από μας τους ίδιους. Μόνο αν εμείς θα σταματήσουμε να πετάμε σκουπίδια ρυπαίνοντας το περιβάλλον του τόπου μας μόνο τότε θα έχουμε εξασφαλίσει την οριστική λύση του προβλήματος.

 

Δημήτρης Παπαγόρας