Πέμπτη 24.10.2019 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑ

16.02.2016

Του Βασίλη Γιοντζή

Διαβάζοντας ένα βιβλίο, πέφτω ξαφνικά επάνω στο κεφάλαιο γνωσιοθεωρία του Επίκουρου. Αντανακλαστικά μου ήρθε να κλείσω το βιβλίο. Το ξανασκέφτηκα όμως και είπα να το ψάξω, να δω τι σημαίνει αυτό το πράγμα. Κατ’ αρχήν τέτοια ελληνική λέξη δεν υπάρχει. Πρόκειται για απόδοση του Αγγλικού όρου epistimology ή κάποιας γερμανικής λέξης, δεν μπόρεσα να το ξεκαθαρίσω. Ξεκίνησε λοιπόν σαν επιστημολογία, ένα κακής εμπνεύσεως αντιδάνειο, που απέκτησε τα συνώνυμα: γνωσιοθεωρία και γνωσιολογία. Ας δούμε όμως τι σημαίνει γνωσιολογία, που μοιάζει και όρος πιο κοντά στην ελληνική γλώσσα. Περιβαλλοντολογία είναι η επιστήμη, που ασχολείται με την μελέτη και την γνώση του περιβάλλοντος. Εντομολογία είναι η επιστήμη που καταγίνεται με την μελέτη και την γνώση των εντόμων. Επομένως γνωσιολογία είναι η “επιστήμη” που μελετά την γνώση. Με άλλα λόγια η γνώση της γνώσης.  Πιάσε το αυγό δηλαδή και κούρευτο! Η γνωσιολογία ερευνά αν η γνώση είναι ο εαυτός της ή κάτι άλλο, αν έχει πάθει δηλαδή διχασμό προσωπικότητας η γνώση. Η γνωσιολογία (γνωσιοθεωρία) σαν κλάδος της φιλοσοφίας, ελέγχει –και καλά- την εγκυρότητα της γνώσης. Όσο για ποιο «φωτεινό πνεύμα» εισήγαγε αυτόν τον όρο, ήταν ένας Γερμανός γύρω στο 1860 από ότι διάβασα. Εσείς ρε παιδιά όμως, γιατί χρησιμοποιείτε τέτοιους όρους στα βιβλία σας; Τον φουκαρά τον Επίκουρο γιατί τον μπλέκετε με τέτοια πράγματα; Νομίζετε ότι έτσι αποκτάτε κύρος και σπουδαιοφάνεια; Μόνο στα μάτια κάποιων ξιπασμένων και κενόδοξων φελλών. Για την πλειοψηφία, αυτή η κούφια και μάταια εικόνα της φιλοσοφίας (και της επιστήμης γενικότερα), που προβάλλετε, δρα αποτρεπτικά. Το να περιπλέκεις εσκεμμένα και άσκοπα τα πράγματα είναι γνώρισμα ανθρώπου ευτελούς. Και στο κάτω-κάτω της γραφής, εφόσον υπάρχει η γνωσιοθεωρία που ερευνά την αξιοπιστία της γνώσης, γιατί να μην υπάρχει και γνωσιοθεωριολογία, που να ελέγχει την εγκυρότητα της γνωσιοθεωρίας; Ή για να το χοντρύνω ακόμη περισσότερο γιατί να μην υπάρχει και κλάδος γνωσιοθεωριοεπιστημολογία;