Σε μια πρόταση η οποία θα οριστικοποιηθεί μεσα στις επόμενες μέρες και πριν την Τρίτη όπου οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας θα έχουν ραντεβού με τον υπ. Παιδείας για μια πρώτη συζήτηση για τις σχολές του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, κατέληξαν απόψε αργά το βράδυ οι εμπλεκόμενοι φορείς που συναντήθηκαν μετά από πρωτοβουλία του δημάρχου Δημήτρη Παπαστεργίου στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου.

Οι ουσιαστικές διαφοροποιήσεις που υπήρξαν στην πρόταση ήταν ελάχιστες μεταξύ αυτών και της βουλευτού του ΣΥΡΙΖΑ Παναγιώτας Δριτσέλη, σε αντίθεση με τους Σάκη Παπαδόπουλου και Χρήστου Σιμορέλη που συμφώνησαν στην κατεύθυνση της πρότασης προσθέτοντας και τις δικές του πινιελιές.

Αναλυτικά οι τοποθετήσεις των παρισταμένων στην έντυπη έκδοση του Ε.Π. της Δευτέρας.

Η πρόταση του δήμου

Πίνακας 1: Ανάλυση σχολών και τμημάτων ανά πόλη

Πίνακας 2: Κατανομή σχολών και τμημάτων ανά πόλη

Πίνακας 3: Κατανομή επιστημονικών πεδίων ανά πόλη

Πίνακας 4: κατανομή ερευνητικών ινστιτούτων ανά πόλη

Πίνακας 5: σύγκριση πληθυσμού και τμημάτων ανά πόλη αναφοράς

Σχ.-2: εκτιμώμενη κατανομή φοιτητών και μελών ΔΕΠ ανά πόλη αναφοράς σύμφωνα με στοιχεία του 2016[2] (δεν συμπεριλαμβάνονται «αιώνιοι» και μεταπτυχιακοί φοιτητές)

4. Οι προτάσεις μας

Τα Τρίκαλα δεν μπορούν να βρίσκονται έξω από τον σχεδιασμό για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, όταν έχουν καταγράψει και συνεχίζουν να καταγράφουν υψηλούς δείκτες επιδόσεων σε πλήθος τομέων, όπως οι παραπάνω. Για τον λόγο αυτό και σε συνεννόηση με τη Σχολή Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΣΕΦΑΑ), αλλά και την επιτροπή που συγκροτήθηκε με την υπ. αριθμ. 82/2018 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Τρικκαίων, προτείνουμε τα ακόλουθα:

1. Τη μετονομασία της ΣΕΦΑΑ Τρικάλων σε «Διεθνή Σχολή στη Φυσική Αγωγή και Ποιότητας Ζωής». Ο μετασχηματισμός της σε διεθνές κέντρο σπουδών μπορεί να ξεκινήσει άμεσα, σύμφωνα με στοιχεία της ΣΕΦΑΑ, από το μεταπτυχιακό επίπεδο σπουδών και να εξελιχθεί και στο προπτυχιακό επίπεδο, στο χρονικό ορίζοντα εφαρμογής των νέων συνθηκών της ίδρυσης του νέου Πανεπιστημίου.
2. Τη μεταφορά του Προπτυχιακού προγράμματος Διατροφής & Διαιτολογίας από την Καρδίτσα στα Τρίκαλα και τη λειτουργία του στις εγκαταστάσεις της νέας ΣΕΦΑΑ Τρικάλων, με την ονομασία «Τμήμα Επιστήμης Καταναλωτή, Διατροφής & Διαιτολογίας». Η μεταφορά αυτή δεν είναι παράλογη, όταν δεν διαθέτει μόνιμο προσωπικό μελών ΔΕΠ, επομένως η ένταξή του στην εν λόγω Σχολή εκτιμάται ότι θα του προσδώσει νέα δυναμική. Στο πλαίσιο του νέου τμήματος θα προσφέρονται σπουδές στην επιστήμη της διατροφής, αλλά και γενικότερα στη συμπεριφορά του σύγχρονου καταναλωτή. Συγκεκριμένα:

Α. Προσέγγιση Βάσει του Συνολικού Αριθμού Διατροφολόγων – Διαιτολόγων: Οι διατροφολόγοι στις ΗΠΑ είναι περίπου 50.000 που αυξάνονται πλέον σημαντικά κάθε έτος, λόγω του ογκούμενου ενδιαφέροντος για θέματα διατροφής και υγείας. Στην Ελλάδα οι διατροφολόγοι-διαιτολόγοι τόσο από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και άλλα Ιδρύματα του εξωτερικού, όσο και από τα δύο Τμήματα ΤΕΙ Διατροφής που λειτουργούν ανέρχονται σε 1.800 περίπου (400+1.400, αντιστοίχως) (1 ανά 6.000 κατοίκους, περίπου). Η αναλογία διατροφολόγων -διαιτολόγων ανά 1.000 κατοίκους θεωρητικά είναι αντίστοιχη με αυτή που υπάρχει στις ΗΠΑ, όπου όμως γενικώς υπάρχει πολύ μεγαλύτερη αναλογία επιστημόνων (ανά 1.000 κατοίκους) σε σχέση με την Ελλάδα σε βασικούς τομείς, όπως οι γιατροί και οι μηχανικοί. Στην Ελλάδα υπάρχει δηλαδή πληθώρα επιστημόνων, πιθανόν υπερεπάρκεια, σε κάποιες επιστημονικές ειδικότητες, όχι όμως σε διατροφολόγους, όπου υπάρχει ισορροπία.

Β. Προσέγγιση Βάσει των απαιτήσεων καταναλωτή: γενικότερα η σύγχρονη τάση στην κατανάλωση επηρεάζεται από την ενίσχυση των πελατειακών σχέσεων μέσω μηχανισμών αυτοματισμού, αλλά και από την αντίληψη για υπεύθυνη κατανάλωση, στο πλαίσιο της ορθής διαχείρησης των διαθέσιμων πόρων. Αυτή η προσέγγιση αναδεικνύει και την ιδιαίτερη σημασία του προτεινόμενου τμήματος, καθώς στα Τρίκαλα διατίθενται σύγχρονοι μηχανισμοί ανάπτυξης αυτοματοποιημένων πελατειακών σχέσεων, αλλά και έχει υιοθετηθεί σύγχρονη στρατηγική για έναν ανθεκτικό Δήμο.

3. Τη διοικητική ένταξη ή και πλήρη μεταφορά του Τμήματος Επιστήμης Τροφίμων από την Καρδίτσα στα Τρίκαλα, την ένταξή του στη νέα ΣΕΦΑΑ και τη λειτουργία του στο χώρο του Στρατοπέδου «Πούλιου». Η εν λόγω μεταφορά κρίνεται σκόπιμη, καθώς θα πραγματοποιηθεί σε μία περιοχή (τα Τρίκαλα), στην οποία η ραγδαία ανάπτυξη του κλάδου των τροφίμων, σε συνάρτηση με τις μεγάλες δυνατότητες

ανάπτυξης της αγροδιατροφής αλλά και τη στήριξη του τμήματος από τον συγγενή κλάδο της Επιστήμης του Καταναλωτή που προτείνουμε, μπορεί να δημιουργήσει τη νέα «Food Valley» της Ελλάδας.

4. Τη διοικητική ένταξη του τμήματος Φυσικοθεραπείας (Λαμία) στη νέα ΣΕΦΑΑ, όπως προτείνεται και στην υφιστάμενη πρόταση του Υπουργείου σας.
5. Την παραμονή και ενίσχυση του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών μετασχηματίζοντάς το σε Τμήμα Βιοοικονομίας και Περιβάλλοντος και συσχετίζοντάς το με τον ραγδαία αναπτυσσόμενο τομέα της Βιοοικονομίας, τομέας που περιλαμβάνεται και στη στρατηγική ακαδημαϊκής ανάπτυξης του Παν/μίου Θεσσαλίας. Στην ουσία το νέο Τμήμα Βιοοικονομίας και Περιβάλλοντος μπορεί να καλύψει απόλυτα το γνωστικό αντικείμενο του τμήματος Περιβάλλοντος και Ενεργειακών Τεχνολογιών που προτείνεται για τη Σχολή Τεχνολογίας (Λάρισα). Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής[3], ο όρος της Βιοοικονομίας αναφέρεται σε μια οικονομία που χρησιμοποιεί βιολογικούς πόρους από τη γη καθώς και τα απόβλητα, ως εισροές στην παραγωγή τροφίμων και ζωοτροφών, στη βιομηχανική παραγωγή και στην παραγωγή ενέργειας. Καλύπτει επίσης τη χρήση βιολογικών διεργασιών για βιώσιμες βιομηχανίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι το προτεινόμενο Τμήμα θα φιλοξενηθεί σε χώρο που διαθέτει  πλήρως εξοπλισμένα εργαστήρια και θα ανήκει στην Πολυτεχνική Σχολή του Βόλου.
6. Την ίδρυση και λειτουργία του προτεινόμενου Τμήματος Πολιτισμού και Δημιουργικών Βιομηχανιών στα Τρίκαλα αντί του Βόλου. Όπως διατυπώθηκε προηγουμένως, τα Τρίκαλα διαθέτουν όλα τα στοιχεία που συνθέτουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον ανάπτυξης της δημιουργικής βιομηχανίας (Μύλος Ξωτικών, παράδοση στη Μουσική, σειρά εκδηλώσεων, υποστήριξη από ανοικτά δεδομένα της Έξυπνης Πόλης κ.α.), που ευνοούν τη λειτουργία του εν λόγω τμήματος στα Τρίκαλα αντί του Βόλου. Τα Τρίκαλα συνιστούν ένα ζωντανό εργαστήρι (living lab), όπου δοκιμάστηκαν και δοκιμάζονται σειρά δράσεων (πχ. λεωφορείο χωρίς οδηγό, ανοικτό στούντιο νέων μουσικών, πλήθος εκδηλώσεων από πολιτιστικά σχήματα νέων δημιουργών, διατίθενται σειρές ανοικτών δεδομένων κλπ.) που ευνοούν τη λειτουργία και εξέλιξη του εν λόγω τμήματος. Το τμήμα θα συστεγαστεί στις εγκαταστάσεις του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ.
7. Την ίδρυση νέου Τμήματος Εμβιομηχανικής (Department of Biomechanical Engineering) και η ένταξή του στη νέα ΣΕΦΑΑ. Η επιστήμη της Εμβιομηχανικής είναι σύγχρονη και ενσωματώνει:

Α) Κινησιολογία και λειτουργία του ανθρώπινου σώματος. Η εν λόγω θεματική έχει άμεση συνάφεια, συνέργειες και εφαρμογή με τη στρατιωτική κινησιολογία και επομένως, θα αναπτυχθεί στενή σχέση με τη Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών (ΣΜΥ) που εδρεύει στα Τρίκαλα.

Β) Ρομποτική, δυναμική του ανθρώπινου συστήματος και γενικότερα συσκευές υγείας (πχ. ρομποτική διάγνωσης, χειρουργικής και φορητές συσκευές). Ιδιαίτερα η σύγχρονη αυτή τάση συνάδει με τις αποδεδειγμένες και αναγνωρισμένες προσπάθειες του Δήμου Τρικκαίων για την έξυπνη πόλη και την εκπαιδευτική ρομποτική στα σχολεία, αλλά και με τις σύγχρονες τάσεις στην επιστήμη της φυσικής αγωγής.

Η συσχέτιση του τμήματος αυτού με την πληροφορική έρχεται ως φυσική εξέλιξη της τεχνολογικής άνθισης που η πόλη γνωρίζει αλλά και την αναγνώριση του Δήμου ως του πιο καινοτόμου κυττάρου της Δημόσιας Διοίκησης σήμερα στην Ελλάδα. Η δημιουργία ενός τοπικού οικοσυστήματος τεχνολογίας και πληροφορικής, θα αποτελέσει ισχυρό κίνητρο για την ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων που θα στηριχθούν στο υφιστάμενο δίκτυο υποδομών (ευρύ δίκτυο οπτικών ινών, ολοκληρωμένο δίκτυο FTΤN, πρώτο δίκτυο 5G στην Ελλάδα, πρώτος Δήμος στη διδασκαλία της ρομποτικής και του προγραμματισμού στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης).

8. Την ίδρυση Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, που δεν προβλέπεται στον σημερινό σχεδιασμό του νέου Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αλλά που είναι εξαιρετικά ελκυστικό και συνάδει με τη διεθνοποίηση των Τρικάλων και την αναγκαία διεθνοποίηση του νέου Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Το προτεινόμενο αυτό τμήμα θα λειτουργεί στα Τρίκαλα στις εγκαταστάσεις του πρώην τμήματος Πολιτικών Μηχανικών ΤΕ και θα ανήκει στη Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών με έδρα το Βόλο. Πρόκειται για ελκυστική θεματική, που συνάδει με την αναγνωρισιμότητα των Τρικάλων σε διεθνές επίπεδο και θα ενθαρρύνει την προσέλκυση επιστημόνων που μπορούν να διασυνδέσουν τις διεθνείς σπουδές με το σύγχρονο ρόλο των πόλεων στη χάραξη πολιτικής και στην αλληλεπίδραση των χωρών.

Οι προτάσεις που καταθέτουμε χαρακτηρίζονται από ρεαλιστικότητα, αλλά και με πρόθεση για ισονομία και για ισόρροπη ακαδημαϊκή οργάνωση για το σύνολο της Περιφέρειας Θεσσαλίας, όπως θα πρέπει να πρεσβεύει το νέο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Συγκεκριμένα, ο προτεινόμενος σχεδιασμός, δεν θα επιφέρει δραματικές αλλαγές στην ακαδημαϊκή πρόταση του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του ΤΕΙ Θεσσαλίας, αλλά επιπρόσθετα, θα εξισορροπήσει την παρουσία του στο σύνολο της Θεσσαλίας, ως εξής:

Πίνακας 6: Σύγκριση πληθυσμού και τμημάτων ανά πόλη αναφοράς

Η δε κατανομή σχολών και τμημάτων στο νέο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, θα είναι σαφώς βελτιωμένη και θα προάγει την ανταγωνιστικότητα του νέου Πανεπιστημίου, προσφέροντας πρόσθετες, σύγχρονες και ελκυστικές σπουδές και στα Τρίκαλα, όπως αποτυπώνονται στον παρακάτω πίνακα 7:

Πίνακας 7: Νέα προτεινόμενη δομή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, σύμφωνα με τα προτεινόμενα Τμήματα στα Τρίκαλα

Σύμφωνα με την πρότασή μας, δεν θεραπεύεται πλήρως η ισόρροπη κατανομή σχολών και Τμημάτων στις Θεσσαλικές πόλεις, αλλά εξορθολογίζεται σημαντικά, ενώ αναγνωρίζεται και η συνεισφορά των Τρικάλων και αξιοποιούνται τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα στην περιφερειακή οικονομία και ανάπτυξη. Σκοπός του νέου Πανεπιστημίου Θεσσαλίας δεν μπορεί να είναι διαφορετικός από τη διασύνδεση έρευνας και παραγωγής, αλλά θα πρέπει να υποστηρίζει την αξιοποίηση του συνόλου των πλεονεκτημάτων της Περιφέρειας Θεσσαλίας, πόσο δε μάλλον και των Τρικάλων. Επιπρόσθετα, πρότασή μας είναι η εξασφάλιση για τα Τρίκαλα των ακόλουθων στοιχείων στο πλαίσιο του νέου Πανεπιστημίου Θεσσαλίας:

1. Την ίδρυση Ερευνητικού Ινστιτούτου στα Τρίκαλα με θέμα που να αφορά στις ψηφιακές τεχνολογίες και μπορεί να έχει ως τίτλο: Ερευνητικό Ινστιτούτο Αστικής Καινοτομίας, Κινησιολογίας και Αειφορίας. Το εν λόγω ινστιτούτο μπορεί να αξιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της πόλης των Τρικάλων, την παρουσία της ενισχυμένης ΣΕΦΑΑ, αλλά και να προσελκύσει σειρά ερευνητικών προγραμμάτων στις θεματικές της έξυπνης πόλης και της ΣΕΦΑΑ.
2. Την ίδρυση Ερευνητικού Ινστιτούτου Αγροδιατροφής & Βιοτεχνολογίας. Το Ινστιτούτο αυτό θα στελεχωθεί από νέους επιστήμονες της περιοχής και, εκτός από το καθαρά ερευνητικό του έργο, θα παρέχει και υπηρεσίες στις επιχειρήσεις του κλάδου της αγροδιατροφής του συνόλου της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Ειδικότερα, θα παρέχει υπηρεσίες για την αποτίμηση των σημαντικών για την υγεία συστατικών που περιέχουν τα τοπικά παραγόμενα προϊόντα (αντιοξειδωτικών, βιταμινών, κ.λπ.), με συνδυασμό μοριακών τεχνικών. Βασικός στόχος του προτεινόμενου ινστιτούτου θα είναι η δημιουργία μιας βάσης δεδομένων των προϊόντων του πρωτογενή και δευτερογενή τομέα (Food Passport for the Greek Agricultural Sector), που θα έχει τεράστια οφέλη τόσο για την εθνική οικονομία, όσο και για την ελληνική ακαδημαϊκή έρευνα. Απώτερος σκοπός είναι η δημιουργία ισχυρισμών υγείας σε τοπικά προϊόντα, αλλά και σε όλα τα ιδιαίτερα τρόφιμα που παρασκευάζονται στην χώρα από Ελληνικές α΄ ύλες (γαλακτοκομικά, βότανα, κρεατοσκευάσματα, μέλι, ελαιόλαδο, κ.λπ.), σύμφωνα με τον κανονισμό 432/2012 που ισχύει από τις αρχές του 2017.
3. Τη διατήρηση της λειτουργίας του υφιστάμενου μεταπτυχιακού προγράμματος στην Αρχιτεκτονική και Δομοστατική Αποκατάσταση Ιστορικών Κτιρίων και Συνόλων στα Τρίκαλα, υπό το προτεινόμενο Τμήμα Βιοοικονομίας και Περιβάλλοντος. Δεν είναι παράλογο το εν λόγω αίτημα, όταν σε όλο τον κόσμο υπάρχει κινητικότητα φοιτητών για την παρακολούθηση μαθημάτων.
4. Τη λειτουργία του Τμήματος Τουριστικών Επιχειρήσεων -εφόσον προκύψει η ανάγκη λειτουργίας του- στα Τρίκαλα.
5. Την ίδρυση προγραμμάτων 2ετούς φοίτησης στις ακόλουθες θεματικές περιοχές:
   1. Πληροφορική, αστική καινοτομία και έξυπνες πόλεις.
   2. Τουριστικά επαγγέλματα.
   3. Τυροκομία, αποσταγματοποιία και φαρμακευτικά αρωματικά φυτά.
   4. Συμπεράσματα

Με την παρούσα πρόταση, επιχειρούμε, χωρίς να παρέμβουμε ακαδημαϊκά, να διατυπώσουμε μια ουσιαστική πρόταση που να διαθέτει ακαδημαϊκά χαρακτηριστικά, αλλά και να διακατέχεται από όραμα για την ανάπτυξη του νέου Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Ένα νέο Πανεπιστήμιο, που θα αξιοποιεί ισόρροπα τα χαρακτηριστικά της περιφέρειας Θεσσαλίας, θα είναι ελκυστικό, δεν θα παραγνωρίζει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και των Τρικάλων και δεν θα λειτουργεί σε βάρος των τοπικών κοινωνιών ή προς όφελος «συντεχνιακών» στοιχείων της ακαδημαϊκής κοινότητας. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την πρότασή μας, τα Τρίκαλα θα διαθέτουν:

1. Μια (1) σχολή (Φυσικής Αγωγής και Ποιότητας Ζωής) με διεθνοποιημένο χαρακτήρα.
2. Έξι (6) τμήματα που θα λειτουργούν στα Τρίκαλα (με πρόβλεψη και για 7^ο, αυτό της Διοίκησης Τουριστικών Επιχειρήσεων εάν κριθεί σκόπιμη η μελλοντική του ίδρυση και λειτουργία). Τρία (3) από αυτά είναι προτεινόμενα νέα τμήματα, σε θεματικές αιχμής, που αξίζει να εξεταστούν, καθώς θα δώσουν δυναμική στο νέο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
3. Ένα (1) τμήμα που θα ανήκει διοικητικά στη νέα ΣΕΦΑΑ με έδρα τα Τρίκαλα και που θα λειτουργεί στη Λαμία.
4. Ένα (1) τμήμα που θα ανήκει διοικητικά στη νέα ΣΕΦΑΑ με έδρα τα Τρίκαλα και που θα λειτουργεί στην Καρδίτσα (ή και πλήρη μεταφορά του στα Τρίκαλα).
5. Δύο (2) ερευνητικά ινστιτούτα.
6. Τρία (3) διετή προγράμματα σπουδών.

Πρέπει να σημειωθεί ότι σήμερα έχουν εκφράσει ενδιαφέρον πέντε (5) τουλάχιστον μέλη ΔΕΠ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του ΤΕΙ Θεσσαλίας να ενταχθούν στα προτεινόμενα Τμήματα των Τρικάλων, στοιχείο που αναδεικνύει τη δυναμική τους αλλά και το μελλοντικό τους ακαδημαϊκό ενδιαφέρον.

Η ίδρυση και λειτουργία Ερευνητικού Ινστιτούτου και Προγραμμάτων 2ετούς φοίτησης που συνάδουν με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των Τρικάλων και που μόνο όφελος μπορούν να έχουν για το νέο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Η πρότασή μας αυτή, δεν συνιστά πρόθεση να εμποδίσουμε την ίδρυση του νέου Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το οποίο αναγνωρίζουμε ότι το έχει ανάγκη η περιφέρεια Θεσσαλίας και η χώρα μας γενικότερα. Αλλά θέλουμε να διορθώσουμε τις όποιες «αδυναμίες» ατυχώς έχουν ακολουθηθεί στο παρελθόν και που έχουν προφανώς ακολουθηθεί στο σχεδιασμό της κατανομής σχολών και τμημάτων, αλλά και να αποτυπώσουμε τη δυναμική του Δήμου μας με τα αποδεδειγμένα συγκριτικά του πλεονεκτήματα, σε Τμήματα, Ινστιτούτο και προγράμματα που θα δώσουν προοπτική στο νέο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

[1] Σύμφωνα με τα στοιχεία της απογραφής 2011

[2] https://www.esos.gr/arthra/42785/analogia-foititon-kai-didaskonton-sta-panepistimia-kai-tei-kai-antistoiha-i-katanomi

[3] https://ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/future-of-cap/future_of_food_and_farming_communication_el.pdf