Εν μέσω σκληρών συζητήσεων μεταξύ της Ελλάδας και των υπόλοιπων μερών της Ευρωζώνης, ας τοποθετήσουμε την εσωτερική πολιτική ατζέντα σε μια λογική ακολουθία.

Στις 25 Ιανουαρίου, ο Σύριζα, με πολιτικό μήνυμα την ανατροπή της λιτότητας, κέρδισε τη σχετική πλειοψηφία και συνεργάστηκε με τους Ανεξάρτητους Έλληνες, ώστε με πλήρη αντιμνημονιακή διάθεση και λογική να σχηματιστεί η νέα κυβέρνηση των Ελλήνων. Η αντιμνημονιακή διάθεση ήρθε να επικαλύψει την ιδεολογική ανομοιογένεια της νέας κυβέρνησης, γεγονός το οποίο αποδείκνυε ότι ο πρωταρχικός και ενδεχομένως ο μοναδικός στόχος αυτής της κυβέρνησης θα ήταν η πίεση για μια νέα οικονομική πολιτική.

Ενώ δεν ήταν εξ αρχής σαφές και εσωκομματικά ευρέως αποδεκτό, στη θέση του Υπουργού των Οικονομικών τοποθετήθηκε ο κ. Βαρουφάκης, ο οποίος φαίνεται να είναι ο υποστηρικτής της συνολικής οικονομικής αφήγησης του Σύριζα. Η διστακτικότητα για την επιλογή του κ. Βαρουφάκη φαίνεται να υποστηρίζεται από το γεγονός ότι ποτέ άλλοτε η πολιτική δεν είχε πλαισιωθεί σε τέτοιο βαθμό από τακτικιστική αντίληψη στην πρώτη γραμμή.

Ο κ. Βαρουφάκης επέλεξε να συνοδεύεται σε κάθε ευρωπαϊκή συνάντηση από το εθνικό ακροατήριο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο ίδιος διαρρέει και παρουσιάζει με λεπτομέρεια την προσωπική του κατανόηση των εξελίξεων, διαμορφώνοντας εθνικό κοινό. Επιλέγει αυτό τον τρόπο, καθώς κατανοεί και ο ίδιος ότι μόνο η διαμόρφωση μιας εικόνας ενός μαχητικού Υπουργού, ο οποίος είναι ανθεκτικός σε εκβιασμούς, αλλά και πιστός στην ιδέα του ευρώ, μπορεί να πείσει το μέρος της κοινής γνώμης, το οποίο πλέον θρέφεται από εικόνες αντιευρωπαϊσμού, ότι «δώσαμε τον καλύτερό μας εαυτό, αλλά ηττηθήκαμε» και τελικά να συναφθεί Μνημόνιο. Εδώ, ωστόσο παραβλέπεται μια ενδεχόμενη έντονη αποδοκιμασία, η οποία υποβόσκει, από το συγκεκριμένο μέρος της κοινής γνώμης.

Οι πλατείες, οι οποίες τώρα απέκτησαν κυβερνητική διάσταση, παρουσιάζονται με εθνικό συγκινησιακά έντονο φορτίο και με μια αίσθηση ότι η κυβέρνηση πολεμά και χρειάζεται τη συμβολή της κοινωνικής πίεσης για να νικήσει. Η εικόνα αυτή, η οποία κατά βάση υποκινήθηκε από μια αντιγερμανική διάθεση, αλλά και από μια ελαφριά αντίληψη της πολιτικής ουσίας, για την ελληνική κυβέρνηση αποτέλεσε έναν ακόμη μοχλό πίεσης απέναντι στους εταίρους μας. Η ποιοτική αποκωδικοποίηση της πλατείας αποδεικνύει, πέρα από το ευέξαπτο της ελληνικής πολιτικής συμπεριφοράς, ότι η εχθρότητα αγγίζει τα όρια του αντιευρωπαϊσμού και ο φανατισμός είναι διάχυτος.

Η εικόνα αυτή χρησιμοποιήθηκε, παρορμητικά χωρίς συναίσθηση των κινδύνων, τους οποίους ο φανατισμός ενέχει, ώστε να διανθιστεί η πολιτική αφήγηση του Γιάννη Βαρουφάκη και να πειστούν οι εταίροι μας ότι η Ελλάδα χρειάζεται κοινωνική αλληλεγγύη.

Τα διακρατικά ωστόσο όργανα της ΕΕ αποτελούν την πηγή του ρεαλισμού, καθώς οι κοινωνικές ανάγκες όλων των μελών της Ευρωζώνης, θέτουν το αποδεκτό πλαίσιο άσκησης πολιτικής. Τίποτε, δηλαδή, δεν μπορεί να προσφερθεί στην ελληνική κυβέρνηση, εάν θίγει τα συμφέροντα μιας άλλης κυβέρνησης της Ευρωζώνης.

Και φτάνουμε στο σήμερα. Η ελληνική κοινή γνώμη, χωρίς να έχει ιδιαίτερη σημασία η κομματική της καταβολή, παρουσιάζεται είτε αισιόδοξη είτε απαισιόδοξη. Παρακολουθεί τον Γιάννη Βαρουφάκη και τον ανάγει είτε ως σταρ της πολιτικής, ο οποίος ήρθε να ανατρέψει το ευρωπαϊκό στάτους κβο, είτε ως έναν άνθρωπο με έλλειψη πολιτικής συναίσθησης, ο οποίος βασίζεται σε διαπραγματευτικές τακτικές υψηλού ρίσκου και διαχέει το ρίσκο αυτό χωρίς ιδιαίτερη σκέψη σε ολόκληρο τον κοινωνικό ιστό.

Η πραγματοποίηση της συμφωνίας είναι μια δύσκολη υπόθεση. Για όποιον έχει παρακολουθήσει τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η διαπραγματευτική πορεία και της προηγούμενης κυβέρνησης, θα κατανοήσει ότι οι εταίροι, λειτουργούν με έλλειμμα εμπιστοσύνης και στη βάση επίτευξης των αποτελεσμάτων. Το κοινωνικό ζήτημα, όπως αναδείχθηκε μέσα από τις ακαδημαϊκές αφηγήσεις του κ. Βαρουφάκη στο Eurogroup, δε φάνηκε να προκαλεί ρίγη συγκίνησης, αντίθετα το μόνο το οποίο επιτεύχθηκε είναι μια ελαστικότητα από την πλευρά των εταίρων σε σχέση με την επιμήκυνση του χρόνου απόσβεσης και ενδεχομένως την ευελιξία ως προς την απαίτηση μείωσης του πρωτογενούς πλεονάσματος. Ουσιαστικά πρόκειται για δικλείδες επιβράβευσης, οι οποίες ήδη είχαν τεθεί στον αρχικό σχεδιασμό το 2012, ενώ δε δόθηκαν προεκλογικά στην προηγούμενη κυβέρνηση, δεδομένης της εκλογικής δυναμικής που παρουσίαζε ο Σύριζα.

Ο κ. Βαρουφάκης ενδεχομένως να κλείσει τη συμφωνία. Κατανοούμε, πλέον, ότι τα κυρίαρχα ζητήματα προς επίλυση κινούνται σε πλαίσιο ανεύρεσης της κατάλληλης, για τη διατήρηση της εσωτερικής ισορροπίας ισχύος, λέξης.

Σε αυτό το πολιτικό κάδρο, το ζήτημα εάν η συμφωνία θα απαιτήσει περαιτέρω εθνική νομιμοποίηση παραμένει ανοιχτό.

    Βένη Μουζακιάρη

                 Υποψήφια Διδάκτωρ του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας