Πέμπτη 03.12.2020 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

65 Λαϊκά Παραμύθια

06.11.2020 /

ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΣΤΕΦ. ΝΤΑΛΑΣΗ

65 Λαϊκά Παραμύθια

Τρίκαλα 2019, σσ. 245

 

Οι παλαιότεροι, σε εποχές που δεν υπήρχε τηλεόραση και ραδιόφωνο, στα δε χωριά μας τα εξωσχολικά βιβλία ήταν σπάνια, κατά τα παιδικά μας χρόνια διασκεδάζαμε παίζοντας με τις ώρες στις αλάνες και στις αυλές των σπιτιών και των εκκλησιών διάφορα παραδοσιακά παιγνίδια που είχαν κίνηση, τα δε βράδια μαζεμένοι στα σπίτια μας ακούγαμε λαϊκά παραμύθια από τον παππού, τη γιαγιά και άλλους ηλικιωμένους παραμυθάδες. Αλλά και σε άλλες περιπτώσεις, όπως νυχτέρια, ξεφλουδίσματα καλαμποκιών τις νύχτες, τα παραμύθια είχαν τη θέση τους μαζί με τα δημοτικά τραγούδια. Όσες φορές και αν τα ακούγαμε, ποτέ δεν τα χορταίναμε. Ο μαγικός και φανταστικός κόσμος των παραμυθιών μάς μάγευε, μάς καθήλωνε και φυσικά μάς ψυχαγωγούσε.

Οι μεγάλοι μας λαογράφοι έχουν γράψει για την σημασία των λαϊκών παραμυθιών και εξέδωσαν σχετικά βιβλία, πολλοί δε τοπικοί ιστοριογράφοι και λαογράφοι έχουν καταγράψει και εκδώσει λαϊκά παραμύθια από τον τόπο τους. Μια τέτοια συλλογή είναι και αυτή του Τρικαλινού παλαιού δασκάλου Πολυχρόνη Στ. Νταλάση, ο οποίος πριν από έναν χρόνο (Οκτώβριο 1919) προέβη στην έκδοση ενός ενδιαφέροντος βιβλίου που περιέχει 65 λαϊκά παραμύθια από την περιοχή Τρικάλων.

Η Εισαγωγή του συλλογέα, με τον εύστοχο τίτλο «Μια φορά κι έναν καιρό», μάς μεταφέρει στα παιδικά μας χρόνια και στο κλίμα της εποχής εκείνης, αναφέρεται δε στα δικά του παιδικά βιώματα στο χωριό του τα Στουρναραίικα και στα χωριά που υπηρέτησε ως δάσκαλος, καθώς και στο πότε και πώς κατέγραψε τα λαϊκά παραμύθια που τώρα εξέδωσε σε βιβλίο.

Από τη σ. 15 έως τη σ. 244 δημοσιεύονται τα 65 παραμύθια. Η αρχή γίνεται με το «Αλεπού και κάβουρας» και τελειώνει με το «Χρυσοφεγγαράκι». Παρατίθενται τα κείμενα των παραμυθιών, δοσμένα όλα στην απλή νεοελληνική γλώσσα, όπως του τα αφηγήθηκαν οι παραμυθάδες (-ούδες) του, και με τη διαλογική τους έκφραση. Είναι σαν να τα ακούς από τον ίδιο τον παραμυθά να σου τα αφηγείται. Στο τέλος του κειμένου υπάρχει λεξιλόγιο, στο οποίο εξηγούνται οι «άγνωστες» λέξεις, το όνομα του αφηγητή ή των αφηγητών, ο τόπος και ο χρόνος καταγραφής τους. Όλα τα κείμενα είναι γραμμένα με πολυτονική γραφή.

Τα 65 παραμύθια της συλλογής καταγράφτηκαν, τα περισσότερα, κατά τα έτη 1976-1978, κάποια άλλα παλαιότερα ή αργότερα. Τα 38 προέρχονται από τα Στουρναραίικα, τα 18 από μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Αγίας Μονής Τρικάλων, ενώ τα υπόλοιπα από φορείς προερχόμενους από διάφορα άλλα χωριά του Ν. Τρικάλων.

Μέσα από τα δημοσιευόμενα παραμύθια ζωντανεύει με όλες του τις λεπτομέρειες όλος ο κόσμος που ζήσαμε στα παιδικά μας χρόνια.

Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στον παλαιό φίλο Πολυχρόνη Νταλάση για το έργο του αυτό. Να είναι καλά και να μας δώσει και άλλα, που σίγουρα έχει φυλαγμένα στο αρχείο του.

ΘΕΟΔΩΡΟΣ Α. ΝΗΜΑΣ