Δευτέρα 20.05.2019 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Στον αρχαιολόγο Νίκο Νικονάνο το “Βραβείο Φιλίας ” του Φ.Ι.ΛΟ.Σ.

01.02.2019

Ομόφωνα η Γενική Συνέλευση των μελών του Φιλολογικού, Ιστορικού, Λογοτεχνικού Συνδέσμου (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) Τρικάλων, που πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιαν. 2019, ενέκρινε την πρόταση του Διοικητικού Συμβουλίου αυτού να απονεμηθεί το “Βραβείο Φιλίας Τρικάλων 2018 ” στον  ομότιμο καθηγητή αρχαιολογίας του Παν/μίου Θεσσαλονίκης κ. Νίκο Νικονάνο, ο οποίος, ως πρώτος επιμελητής βυζαντινών αρχαιοτήτων Θεσσαλίας την περίοδο 1969-73, ερεύνησε συστηματικά, πραγματοποίησε ανασκαφές και συντήρησε αρκετά βυζαντινά μνημεία του Ν. Τρικάλων και γενικότερα της Θεσσαλίας, ενώ με τα πολλά σχετικά δημοσιεύματά του συνέβαλε σημαντικά στην επιστημονική  διερεύνηση και προβολή τους.

Ο Νίκος Νικονάνος, με καταγωγή από την Έδεσσα, γεννήθηκε το 1935 στη Θεσσαλονίκη, όπου έζησε όλα σχεδόν τα χρόνια της ζωής του μέχρι σήμερα. Αποφοίτησε με άριστα το 1959 από το ιστορικό-αρχαιολογικό τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής Θεσσαλονίκης. Από το 1962 εργάστηκε ως βοηθός στην έδρα της Βυζαντινής Αρχαιολογίας της ίδιας Σχολής του Α.Π.Θ. και από τον Μάιο του 1965, μετά από εξετάσεις, έγινε μέλος της Ελληνικής Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, στην οποία υπηρέτησε ως το 1984, αρχικά ως επιμελητής και στη συνέχεια ως Έφορος Αρχαιοτήτων. Μετεκπαιδεύτηκε στο Ινστιτούτο Ιστορίας της Τέχνης στη Χαϊδελβέργη με υποτροφία του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και του ιδρύματος Alexander von Humboldt. Το 1979 αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Βυζαντινής Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ. με βαθμό άριστα. Το 1984 εκλέχτηκε αναπληρωτής καθηγητής και το 1992 καθηγητής της Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Α.Π.Θ., στο οποίο δίδαξε ως την συνταξιοδότησή του το 2003.

Ο κ. Νικονάνος, ήδη από φοιτητής (1957) έλαβε μέρος σε διάφορες ανασκαφές (αρχαία Πέλλα, αρχαία Στρύμνη, Βεργίνα, Μάνδρα Κιλκίς,  Φίλιπποι Καβάλας, Δίον Πιερίας). Ως επιμελητής και έφορος αρχαιοτήτων, εκτός από τις σωστικές ανασκαφές στη Θεσσαλονίκη (1966-1969), τη Θεσσαλία (1969-1973) και τη Χαλκιδική (1973-1984), διενήργησε συστηματικότερες ανασκαφές στη Θεσσαλία και  τη Χαλκιδική. Σε ό,τι αφορά στη Θεσσαλία διενήργησε συστηματικότερες ανασκαφές στη Λάρισα, το Ζάρκο Τρικάλων, το Κόκκινο Νερό Λαρίσης, το Αϊδίνιο Μαγνησίας, ενώ εντόπισε και κατέγραψε έναν σημαντικό αριθμό (22) άγνωστων βυζαντινών και μεταβυζαντινών μνημείων. Επεξεργάστηκε όλο αυτό το υλικό με «κριτική οξυδέρκεια» και συνέθεσε τη διδακτορική του διατριβή με τίτλο: Βυζαντινοί ναοί της Θεσσαλίας, Από τον 10ο αιώνα, ως την κατάκτηση της περιοχής από τους Τούρκους το 1393. Ακόμα έχει δημοσιεύσει εργασίες για μεμονωμένα μνημεία της Θεσσαλίας και μία μεγαλύτερη συνθετική εργασία για τις βυζαντινές εκκλησίες της Μαγνησίας.

Παράλληλα με το επιστημονικό του έργο ο κ. Νικονάνος έχει πλούσια παρουσία και  προσφορά  στον τομέα του πολιτισμού. Εκτός από επίτιμος πρόεδρος της εταιρείας «Τέχνη» και πρόεδρος των «Φίλων του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού», είναι και μέλος της Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας, της εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, της Εταιρείας Θεσσαλικών Μελετών, του Μακεδονικού Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης, της Ελληνικής Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών (Association Internationale des Études Byzantines), της Εταιρείας Ελλήνων Τεχνοκριτών, της AICA (Διεθνής Ένωση Τεχνοκριτών), της Εταιρείας Υποτρόφων του ιδρύματος Alexander von Humboldt.

Από τα δημοσιεύματά του για τη Θεσσαλία ενδεικτικά αναφέρονται:

  1. Βυζαντινοί ναοί της Θεσσαλίας. Από τον 10ο αιώνα ως την κατάκτηση της περιοχής από τους Τούρκους το 1393, Αθήνα 1979
  2. Μετέωρα. Τα μοναστήρια και η ιστορία τους, Αθήνα 1987 (Έχει εκδοσθεί και στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και ιταλικά).
  3. «Βυζαντινά και Μεσαιωνικά μνημεία Θεσσαλίας», 1970.
  4. «Έρευνες στην επαρχία Αγιάς Λαρίσης», 1974.
  5. «Το εκκλησάκι της Παναγίας Δούπιανης ή Ζωοδόχου Πηγής στο Καστράκι Καλαμπάκας», 1982.

Η απονομή του «Βραβείου Φιλίας Τρικάλων» στον κ. Νικονάνο από τον Φ.Ι.ΛΟ.Σ. θα γίνει σε ειδική εκδήλωση, η οποία θα πραγματοποιηθεί στα Τρίκαλα την προσεχή άνοιξη.