Τρίτη 27.09.2022 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Ο Κώστας Βουρεκάς σε 2+1 ερωτήσεις για το περιβάλλον

03.09.2022 /

Ο Κώστας Βουρεκάς είναι αρχιτέκτονας μηχανικός ΕΜΠ με Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης στην Πολεοδομία – Χωροταξία. Εκπονεί τη διδακτορική του διατριβή στον τομέα Πολεοδομίας – Χωροταξίας του ΕΜΠ με αντικείμενο τις μεταλλαγές στον χωρικό σχεδιασμό στην Ελλάδα κατά την περίοδο της τρέχουσας κρίσης.

Έχει δεκαπενταετή εμπειρία σε πλήθος πολεοδομικών και περιβαλλοντικών μελετών ευρέως φάσματος, είτε από την θέση του επιστημονικού υπεύθυνου – συντονιστή, είτε από την θέση του συνεργάτη – μέλους της ομάδας έργου. Διαθέτει επίσης επιστημονικές δημοσιεύσεις, συμμετοχές σε διεθνή και εθνικά πολεοδομικά συνέδρια και επικουρικό διδακτικό έργο στην κατεύθυνση «Πολεοδομία – Χωροταξία» του ΔΠΜΣ «Αρχιτεκτονική – Σχεδιασμός του Χώρου» του ΕΜΠ και αλλού.

Θα είναι ένας εκ των δύο ομιλητών στην κεντρική εκδήλωση του 7ου ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΡΙΚΑΛΩΝ το Σάββατο 3 Σεπτεμβρίου με θέμα: Ενεργειακή φτώχεια, Επισιτιστική κρίση, Κλιματική καταστροφή, «Πράσινη ανάπτυξη» και -τελικά- Οικονομική εξαθλίωση των πολλών. Πώς απαντάμε;

Τον ευχαριστούμε γι΄αυτήν τη σύντομη συνέντευξη, και ευχόμαστε καλή αντάμωση.

1. Τι σημαίνει πράσινη πόλη ; Τι συναντούμε σήμερα;

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πράσινη είναι η πόλη η οποία αντί να βρίσκεται σε ανταγωνιστική σχέση με την φύση, αντλώντας πόρους και εκπέμποντας απόβλητα, καταφέρνει να ενσωματώνει την φύση στο εσωτερικό της και τα φυσικά και ανθρωπογενή στοιχεία να συνυπάρχουν αρμονικά. Σε ότι αφορά στην μορφή, πράσινη πόλη σήμερα θεωρείται η συμπαγής πόλη, χωρίς εκτεταμένη αραιοδομημένη προαστιακή εξάπλωση, διότι σε αυτή την μορφή μεγαλώνει η αποτελεσματικότητα των δικτύων, των υποδομών και της δημόσιας συγκοινωνίας. Είναι πολύ δύσκολο να πούμε τι συναντούμε σήμερα στην πόλη σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς μεταξύ των πόλεων, από τις καπιταλιστικές μητροπόλεις του «παγκόσμιου βορά» που ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέκλυση επιτελικών πολεοδομικών λειτουργιών παγκόσμιου βεληνεκούς, έως τις πόλεις του «παγκόσμιου νότου» με τις απέραντες και επεκτεινόμενες παραγκουπόλεις, οι διαφορές είναι μεγάλες. Οι ελληνικές πόλεις απέχουν πολύ από το να είναι πράσινες. Αντίθετα, ο τρόπος ανάπτυξής τους, κυρίως μέσω του καθεστώτος της αυθαίρετης δόμησης και της αντιπαροχής τις δεκαετίες της έντονης αστικοποίησης, τις έχει καταστήσει ιδιαίτερα ευάλωτες στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Αυτό είναι κάτι που το βλέπουμε ήδη και θα το δούμε και πολύ πιο έντονα στο μέλλον.

2. Μέσα στον κυκεώνα των οικονομικών συμφερόντων πού βρίσκεται το περιβάλλον και ο άνθρωπος ως κάτοικος της πόλης, της χώρας, του πλανήτη;

Κατά τη γνώμη μου δεν είναι σωστό να σκεφτόμαστε τον «άνθρωπο» σαν κάτι που στέκεται ξεχωριστά, σε εξωτερική θέση ή ακόμα και απέναντι στο «περιβάλλον» αλλά σαν αναπόσπαστο κομμάτι του περιβάλλοντος. Τα «οικονομικά συμφέροντα», ή για να το διατυπώσουμε αλλιώς, η ανάγκη του τρέχοντος πολιτικο-οικονομικού συστήματος μονίμως να επεκτείνει την παραγωγή, να αυξάνει τα κέρδη και να μεγεθύνει την οικονομία, δηλαδή εσαεί να αυξάνει τις εισροές ενέργειας και πρώτων υλών που αποσπά από την φύση και της εκροές αποβλήτων που η φύσει πρέπει να απορροφήσει, βρίσκεται σε σύγκρουση με τον πεπερασμένο χαρακτήρα της βιόσφαιρας. Αυτή θα μπορούσαμε να πούμε αφαιρετικά ότι είναι η τελική αιτία των περιβαλλοντικών προβλημάτων.

3. Πώς απαντάμε στην πολιτικο-οικονομική επιμονή στην ανάπτυξη με κάθε κόστος;

Η «ανάπτυξη με κάθε κόστος» δεν είναι, ρητορικά τουλάχιστον, η κυρίαρχη αντίληψη. Σε επίπεδο πρακτικής βέβαια φαίνεται ότι συχνά τα πράγματα καθοδηγούνται από αυτή την αρχή. Η κυρίαρχη ιδεολογία σήμερα είναι η βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία εκτός από την οικονομική ανάπτυξη συμπεριλαμβάνει και την προστασία του περιβάλλοντος και την λεγόμενη «κοινωνική συνοχή», έτσι ώστε ο τρόπος κάλυψης των σημερινών αναγκών να μην υπονομεύει τις δυνατότητες των επόμενων γενεών να καλύπτουν τις δικές τους ανάγκες. Κατά την γνώμη μου η προσπάθεια συγκερασμού όλων των παραπάνω παραγόντων μοιάζει συχνά τόσο αδύνατη όσο και ο τετραγωνισμός του κύκλου. Και τότε στο πλαίσιο του υπάρχοντος πολιτικο-οικονομικού συστήματος προτεραιότητα έχει η οικονομική ανάπτυξη. Επομένως θα έλεγα ότι σε τελική ανάλυση το πρόβλημα είναι συστημικό.