Παρασκευή 28.02.2020 ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Μάριος Ρετσίλας: Ο καλός σκηνοθέτης πρέπει να έχει επαφή με την κοινωνία

05.02.2020 /

Τον εκλεκτό Σκηνοθέτη-Παραγωγό Κινηματογράφου/Τηλεόρασης-Σεναριογράφο κ. Μάριο Ρετσίλα έχουμε την χαρά να φιλοξενούμε σήμερα στον «Ενεργό Πολίτη». Από το πλούσιο έργο του να αναφέρουμε ότι σκηνοθέτησε 16 ταινίες μεγάλου μήκους, 5 μικρού μήκους,  30 ντοκιμαντέρ, 17 τηλεοπτικές σειρές, 13 videoταινίες, 15 θεατρικά έργα και οπερέτας και 2 θεατρικά έργα στο ραδιόφωνο ενώ υπήρξε, μεταξύ άλλων, Ιδρυτής–Διευθυντής–Καθηγητής  του ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΗΘΟΠΟΙΩΝ, Επιμορφωτής σε σεμινάρια προγραμμάτων της ΕΟΚ, Καθηγητής στο μάθημα σκηνοθεσίας σε διάφορες σχολές κινηματογράφου-τηλεόρασης,  Συνεργάτης σε σεμινάρια κρατικών οργανισμών για τα οπτικοακουστικά μέσα στην εκπαίδευση, Συνεργάτης σε σεμινάρια διαφόρων φορέων για την εκπαιδευτική τηλεόραση, Συγγραφέας βιβλίων για τον κινηματογράφο και πολυβραβευμένος για την προσφορά του στον πολιτισμό και στην κοινωνία από πνευματικούς και πολιτιστικούς φορείς της χώρας.

Συνέντευξη στον συνεργάτη μας Χάρη Μαντέλλο

1) Κύριε Ρετσίλα να ξεκινήσουμε λίγο από τα πρώτα σας βήματα στον κινηματογράφο. Εμφανίζεστε ως σκηνοθέτης -και αν δεν απατώμαι σε σχετικά νεαρή ηλικία- το 1968 με την “Αποστολή θανάτου”. Πόσο εύκολη ή δύσκολη ήταν αυτή η πρώτη εμφάνιση;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Πράγματι ήμουν τότε 24 ετών. Ομολογώ ότι ήταν απρόσμενη ”ευκαιρία”. Είχα πείρα μόνο 4 ετών στον κινηματογράφο, αφού παράλληλα με τις σπουδές σκηνοθεσίας και υποκριτικής που έκανα, εργαζόμουν ως βοηθός σκηνοθέτης κοντά σε γνωστούς σκηνοθέτες εκείνης της περιόδου. Το πιο ίσως παράδοξο της ιστορίας είναι ότι η πρόταση για να σκηνοθετήσω την ταινία μου έγινε ενώ υπηρετούσα την στρατιωτική μου θητεία στην Αεροπορία. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν τα διλήμματα που με κυρίευσαν τότε. Από τη μια η ”ευκαιρία” να σκηνοθετήσω και αν έπρεπε να κάνω αυτό το βήμα που θα ήταν καθοριστικό πιθανόν για το επαγγελματικό μου μέλλον και από την άλλη ο ”αγώνας” και ο τρόπος για  να ξεπεραστούν οι δυσκολίες  λόγω του ότι υπηρετούσα στην Αεροπορία και θα ήταν δύσκολο να βρεθεί ο χρόνος τόσο για την προετοιμασία όσο και για το γύρισμα της ταινίας. Με αυτές τις συνθήκες λοιπόν, με πείσμα, αγωνίες, εξαντλητική δουλειά, ξενύχτια αλλά και σοβαρά προβλήματα από την πλευρά της παραγωγής, τελικά η ταινία γυρίστηκε. Το ουσιαστικό κέρδος μου από αυτήν την ”περιπέτεια” ήταν η αναγνώριση των ικανοτήτων μου από όλους τους ηθοποιούς και τεχνικούς, αλλά κυρίως ότι έκανα ΦΙΛΟΥΣ που στην συνέχεια της σταδιοδρομίας μου ορισμένοι έγιναν μόνιμοι σημαντικοί συνεργάτες μου. Ενδεικτικά  αναφέρω έναν σπουδαίο ΑΝΘΡΩΠΟ και ΗΘΟΠΟΙΟ, τον αείμνηστο Στέφανο Στρατηγό που  πρωταγωνιστούσε στην ταινία.

2) Είστε από τους σκηνοθέτες που καταπιαστήκατε με διάφορα κινηματογραφικά είδη, από την κοινωνική π.χ. το “Ο-κέυ φίλε” -με την κατά την προσωπική μου άποψη καλύτερη κινηματογραφική εμφάνιση του κ. Γιώργου Μαρίνου- μέχρι το ψυχολογικό θρίλερ όπως ¨Ο γιος μου, ο Στέφανος” και το ντοκιμαντέρ (“Ήπειρος-Άρτα”).  Για ποιον λόγο επιλέξατε να μην ταυτιστείτε με κάποιο είδος όπως ίσως έκαναν άλλοι συνάδελφοί σας;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Για να είμαι ειλικρινής η επιλογή δεν ήταν δική μου. Μου έγινε πρόταση  να γυρίσω αυτές τις ταινίες και το αποδέχτηκα. Η γνώμη μου όμως είναι ότι οι σκηνοθέτες δεν θα πρέπει να ταυτίζονται με ένα ορισμένο είδος και να τυποποιούνται. Χάνεται έτσι κατά την ταπεινή μου γνώμη η χαρά της δημιουργίας και της αναζήτησης και τελικά ”στερεύει” η έμπνευση, και ”δυσκολεύει” η χρησιμοποίηση και αξιοποίηση των εκφραστικών μέσων που η κινηματογραφική τέχνη διαθέτει.

3) Συνεργαστήκατε αρκετά με την Art Films του γνωστού παραγωγού Τζέιμς Πάρις. Πείτε μας τις εντυπώσεις από την συνεργασία σας μιας και οι απόψεις για το άτομό του διίστανται. Άλλοι λένε ότι είχε στενές σχέσεις με το καθεστώς των συνταγματαρχών και βοηθήθηκε από αυτό και άλλοι λένε ότι ήταν ένας παραγωγός με γνήσιο πάθος να προσφέρει στον ελληνικό κινηματογράφο.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Την εποχή που εγώ μπήκα στο επάγγελμα και μετά την πρώτη μου ταινία, κατά την γνώμη μου, στην Ελλάδα, τα πιο μεγάλα και σοβαρά γραφεία παραγωγής ήταν τα εξής: Η Φίνος-Φίλμ, Δαμασκηνός-Μιχαηλίδης, Καραγιάννς-Καρατζόπουλος και η ART-FILM του Τζέιμς Πάρις. Ήταν νομίζω η φιλοδοξία κάθε νέου σκηνοθέτη να συνεργαστεί με μια από αυτές τις εταιρείες. Πολύ δύσκολο, σχεδόν ακατόρθωτο,(εκτός ελαχίστων περιπτώσεων). Με τις εταιρείες αυτές ήδη είχαν συμβόλαια και συνεργάζονταν επώνυμοι σκηνοθέτες που εθεωρούντο και εμπορικοί. Μόλις είχα απολυθεί από την Αεροπορία και άρχισα να ”χτυπάω” πόρτες. Οι περισσότερες ήταν κλειστές. Μία ήταν μισάνοιχτη. Με την βοήθεια και προτροπή του ΦΙΛΟΥ Στέφανου Στρατηγού την άνοιξα και μπήκα. Ευγνωμονώ τον Στέφανο και οφείλω πολλά στον αείμνηστο Τ. Πάρις. Από την πρώτη στιγμή με εμπιστεύθηκε, πίστεψε σε μένα, με στήριξε και μου ανέθεσε την σκηνοθεσία σε κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Ο Τζίμης ήταν πράγματι ένας παθιασμένος λάτρης του κινηματογράφου, ένας γνήσιος παραγωγός, με απέραντη αγάπη για τον ελληνικό κινηματογράφο. Το ρητό του, που το είχε σε τεράστια αφίσα στο γραφείο του ήταν : “Ο Ελληνικός Κινηματογράφος Προώρισται να ΖΗΣΕΙ και θα ΖΗΣΕΙ”. Δεν καταλαβαίνω τι εννοούν αυτοί που λένε ότι είχε στενές σχέσεις με το καθεστώς των συνταγματαρχών και βοηθήθηκε από αυτό. Αν εννοούν πως στις ταινίες ιστορικού περιεχομένου που έκανε, π.χ. το ΟΧΙ, Ο ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ,Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ κ.λπ., όλες δημιουργίες σπουδαίων ελλήνων σκηνοθετών, όπως ο Βασίλης Γεωργιάδης, ο Ντίμης Δαδήρας, ο Ερρίκος Ανδρέου, ο Γρηγόρης Γρηγορίου κ.ά. τον χρηματοδοτούσε το καθεστώς κάνουν μεγάλο λάθος. Εγώ αυτό που ξέρω-άλλωστε νομίζω ότι υπάρχουν αποδείξεις στα αρχεία- και για την αποκατάσταση της αλήθειας,  σας λέω ότι  αυτές οι ταινίες ήταν ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ του Στρατού με τον Τ. Πάρις και την ΦΙΝΟΣ-ΦΙΛΜ και στις οποίες ανάλογα με το μέγεθος της συμμετοχής του Στρατού με διάφορα  μέσα, απαραίτητα για την υλοποίηση των ταινιών, ο τελευταίος έπαιρνε ποσοστό από τις εισπράξεις τους (έσοδα από τα εισιτήρια) που κυμαίνονταν αν δεν κάνω λάθος από 30%-50%.

 

4) Κάνατε και αρκετές βιντεοταινίες την δεκαετία του ’80. Πώς σχολιάζετε μια μερίδα κριτικής που σνομπάρει εν γένει την βιντεοπαραγωγή αν και κατά την γνώμη μου -και χωρίς να θέλω να σας κολακέψω- ταινίες όπως οι δικές σας και ευπρόσωπες ήταν και τις ανάγκες για λαϊκή ψυχαγωγία κάλυπταν;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σας ευχαριστώ για την φιλοφρόνηση. Εκείνη την εποχή υπήρξε μία δραστική μείωση της παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών. Αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος ήταν πολλοί σκηνοθέτες του κινηματογράφου να στραφούμε-για λόγους κυρίως επιβίωσης-προς την τηλεόραση και τις βιντεοταινίες. Σε ό,τι με αφορά, όπως και στις κινηματογραφικές μου ταινίες, προσπάθησα πάντα το αποτέλεσμα να είναι αξιοπρεπές. Ελπίζω ότι το κατάφερα. Σχετικά με τους κριτικούς θα μου επιτρέψετε να μην το σχολιάσω. Θα παρατηρήσω όμως ότι η ίδια αντιμετώπιση υπήρξε και για την μεγάλη πλειονότητα των ελληνικών κινηματογραφικών ταινιών, τις οποίες ο κόσμος τότε, αργότερα αλλά και σήμερα από την τηλεόραση τις απολάμβανε και απολαμβάνει, ”υποχρεώνοντας” κάποιους κριτικούς να κάνουν ”κωλοτούμπα” και εκεί που έβριζαν, να εξυμνούν, να κάνουν ολοσέλιδα ή πολυσέλιδα αφιερώματα σε εφημερίδες, περιοδικά και τηλεοπτικές εκπομπές. ΑΥΤΑ.

5) Έχετε υπογράψει και κάποιες από τις πιο επιτυχημένες τηλεοπτικές σειρές όπως “Ναυτικές ιστορίες”, “Παραμύθια πίσω από τα κάγκελα”, “Ανατολικός άνεμος”, “Η δίψα” και “Εσύ αποφασίζεις”. Πώς βλέπετε το επίπεδο της τηλεόρασης σήμερα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ειλικρινά δεν μπορώ να σας απαντήσω διότι δεν βλέπω τηλεοπτικές σειρές. Αν η ερώτησή σας αφορούσε αυτές και όχι γενικά την τηλεόραση. Γενικά πάντως μέσα στην πληθώρα των καναλιών που μπορεί κανείς σήμερα να επιλέξει υπάρχουν αρκετά φωτεινά παραδείγματα.

6) Έχοντας γράψει σημαντικά βιβλία και διδάξει για την σκηνοθεσία ποιά θεωρείτε ότι είναι τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένας σωστά καταρτισμένος σκηνοθέτης;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Να έχει άμεση και καλή επαφή με τους ανθρώπους και γενικά με την κοινωνία όπου ζει και δημιουργεί. Να ενημερώνεται καθημερινά για την τέχνη του, βλέποντας ταινίες, διαβάζοντας,  να μελετάει σε βάθος και να έχει γνώση για όλες τις τέχνες. Ο σκηνοθέτης δεν φτάνει να έχει αυτό που λέμε ταλέντο. Προσωπικά προτιμώ έναν σκηνοθέτη που έχει σπουδάσει,  γνωρίζει καλά την κινηματογραφική τέχνη και έχει ”λιγότερο” ταλέντο, από έναν ταλαντούχο που βασίζεται αποκλειστικά στην φαντασία  και το ”ταλέντο” του.

7) Έχετε επισκεφθεί ποτέ την περιοχή μας;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η πρώτη φορά που επισκέφτηκα την περιοχή ήταν το 1963 ή 1964,για το γύρισμα ενός ντοκιμαντέρ στο Περτούλι, ως βοηθός σκηνοθέτης. Νομίζω ότι δεν είχες γεννηθεί τότε. Ήταν μια απίστευτη εμπειρία. Δρόμοι μονοπάτια, ξενοδοχεία δεν υπήρχαν, μπάνιο με κρύο νερό, σε κάποιο σπίτι που μέναμε, με θερμοκρασίες υπό το μηδέν, φαγητό στο ένα και μοναδικό καφεπαντοπωλείο του χωριού, αλλά υπέροχα τοπία και φανταστική φιλοξενία για μία εβδομάδα. Η επιστροφή βράδυ με χαλασμένο αυτοκίνητο και με φακούς για να βλέπουμε τον δρόμο και σπρώξιμο μέχρι τα Τρίκαλα..Αυτά τα ολίγα. Το φιλμ αυτό δεν υπάρχει δυστυχώς..

8) Έχετε κάποια μελλοντικά καλλιτεχνικά σχέδια που μπορείτε να μας ανακοινώσετε;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Δεν νομίζω ότι υπάρχει καλλιτέχνης που δεν κάνει σχέδια για το μέλλον. Το πόσο υλοποιήσιμα είναι βέβαια, είναι άγνωστο. Όπως ίσως γνωρίζετε έχω σκηνοθετήσει εκτός από τον κινηματογράφο, και για την τηλεόραση, θέατρο και όπερα. Τώρα βρίσκομαι στη φάση που ολοκληρώνω το γράψιμο ενός θεατρικού έργου με πολλά στοιχεία μέσα από την ελληνική οπερέτα. Ελπίζω να το ανεβάσουμε με μια ομάδα νέων ηθοποιών. Σας ευχαριστώ και σας εύχομαι ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ και ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΣΑΣ.